نقش درس دین و زندگی در بازسازی الگوی رفتاری و تقویت هوش اجتماعی و همدلی در عصر رسانه های دیجیتال

این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی به واکاوی نقش درس دین و زندگی در بازسازی الگوی رفتاری و تقویت هوش اجتماعی و همدلی در عصر رسانه های دیجیتال می پردازد. در عصر حاضر که شبکه های اجتماعی و رسانه های دیجیتال با گسترش بی سابقه خود، الگوهای تعامل، سبک زندگی و نظام ارزشی نسل جوان را تحت تاثیر عمیق قرار داده اند، ضرورت بازنگری در کارکردهای تربیتی دروس هویتی و ارزشی بیش از پیش احساس می شود. درس دین و زندگی به عنوان یکی از مهم ترین دروس هویتی در نظام آموزشی ایران، با هدف تربیت دینی، اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان طراحی شده است و می تواند نقشی محوری در بازسازی الگوی رفتاری دانش آموزان در مواجهه با فرهنگ رسانه های دیجیتال ایفا کند. با این حال، رویکردهای سنتی تدریس این درس که عمدتا بر حفظ کردن مفاهیم و متون دینی و ارائه ی محتوای انتزاعی و دور از زندگی روزمره متمرکز است، دیگر نمی تواند به تغییر نگرش و رفتار موثر دانش آموزان منجر شود و کارکردهای تربیتی و اجتماعی این درس را با چالش جدی مواجه ساخته است. تحلیل یافته ها حاکی از آن است که رویکردهای فعال در تدریس دین و زندگی نظیر بحث های گروهی اخلاقی، تحلیل موقعیت های واقعی زندگی، داستان سرایی و ایفای نقش، به طور موثری به کاهش رفتارهای پرخطر در فضای مجازی، افزایش همدلی و ارتقای هوش اجتماعی دانش آموزان منجر می شود. همچنین، پژوهش ها نشان می دهند که همبستگی مثبت و معناداری بین هوش اجتماعی و همدلی دانش آموزان با میزان بهره مندی آنان از آموزش های دینی وجود دارد و این ارتباط، نقش تعدیل کننده و حمایت کننده ی درس دین و زندگی را در کاهش آسیب پذیری دانش آموزان در برابر فضای مجازی آشکار می سازد. در مقابل، اتکای صرف به روش های سنتی و محتوامدار در تدریس دین و زندگی، می تواند به گسست میان «دانش دینی» و «رفتار اجتماعی» منجر شود و کارکردهای تربیتی و اجتماعی این درس را به حاشیه براند که این وضعیت، ضرورت بازنگری در رویکردهای آموزش دین و زندگی و حرکت به سمت روش های فعال و مشارکتی را آشکار می سازد. یافته های پژوهش تاکید می ورزند که درس دین و زندگی، فراتر از یک درس حفظی و محتوایی، به عنوان «فضایی برای پرورش هوش اخلاقی و اجتماعی» و «بستری برای بازسازی الگوی رفتاری» در عصر رسانه های دیجیتال عمل می کند که با فراهم آوردن فرصت هایی برای گفت وگو، تحلیل موقعیت های اخلاقی و تمرین همدلی، می تواند دانش آموزان را برای زیستن در جامعه ای پیچیده و دیجیتال محور آماده سازد.

کلیدواژه ها:

درس دین و زندگی ، الگوی رفتاری ، هوش اجتماعی ، همدلی ، رسانه های دیجیتال.