اقدام پژوهی :چگونه می توانم با آموزش آموزه های تربیت اخلاقی ،تاب آوری و سواد رسانه ای دانش آموزان دوره متوسطه دوم را بهبود بخشم ؟

پژوهش حاضر با هدف بهبود تاب آوری تحصیلی و سواد رسانه ای دانش آموزان دوره دوم متوسطه از طریق آموزش آموزه های تربیت اخلاقی مبتنی بر نظریه شهودهای اخلاقی هایت و جوزف انجام شد. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه دهم و یازدهم و دوازدهم دبیرستان شهدای مکه شهرستان نجف آباد در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ با تعداد اعلام شده ۳۵۰ نفر بود. با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی، ۶۰ نفر دانش آموز انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش به مدت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش آموزه های تربیت اخلاقی مبتنی بر پنج بنیان مراقبت، انصاف، وفاداری، اقتدار و پاکی قرار گرفت و گروه کنترل در این مدت هیچ مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای جمع آوری داده ها شامل پرسشنامه تاب آوری تحصیلی ساموئلز (۲۰۰۴) و پرسشنامه سواد رسانه ای فلسفی (۱۳۹۳) بود که در دو نوبت پیش آزمون و پس آزمون توسط هر دو گروه تکمیل گردید. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و تک متغیری و با نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که آموزش آموزه های تربیت اخلاقی بر تاب آوری تحصیلی (F=۷.۷۵۹، p=۰.۰۰۷، eta=۰.۱۲۶) و سواد رسانه ای (F=۴۳.۹۸۴، p<۰.۰۰۱، eta=۰.۴۴۹) تاثیر معناداری دارد. همچنین، این آموزش بر ابعاد جهت گیری آینده (F=۲۲.۲۰۵، p<۰.۰۰۱، eta=۰.۲۸۸) و مسئله محوری و مثبت نگری (F=۱۲.۱۰۲، p<۰.۰۰۱، eta=۰.۱۸۰) تاب آوری تحصیلی تاثیر معنادار داشت، اما بر بعد مهارت های ارتباطی تاثیر معناداری مشاهده نشد (F=۰.۹۵۳، p=۰.۳۳۳). افزون بر این، آموزش مذکور بر تمامی ابعاد پنج گانه سواد رسانه ای شامل درک محتوای پیام های رسانه ای (F=۲۲.۵۵، p<۰.۰۰۱، eta=۰.۳۰۷)، آگاهی از اهداف پنهان پیام های رسانه ای (F=۲۵.۲۶، p<۰.۰۰۱، eta=۰.۳۳۱)، گزینش آگاهانه پیام های رسانه ای (F=۱۶.۹۹، p<۰.۰۰۱، eta=۰.۲۵۰)، نگاه انتقادی به پیام های رسانه ای (F=۸.۵۹، p<۰.۰۰۱، eta=۰.۱۴۴)، و تجزیه و تحلیل پیام های رسانه ای (F=۴۴.۱۹، p<۰.۰۰۱، eta=۰.۴۶۴) تاثیر معناداری داشت. نتایج پژوهش نشان می دهد که آموزش تربیت اخلاقی مبتنی بر نظریه شهودهای اخلاقی می تواند به عنوان یک مداخله موثر و کارآمد برای ارتقای همزمان تاب آوری تحصیلی و سواد رسانه ای دانش آموزان دوره متوسطه دوم در نظام آموزشی ایران مورد استفاده قرار گیرد. بر اساس یافته ها، پیشنهادات کاربردی برای گنجاندن این برنامه در کتب درسی، توانمندسازی معلمان و برگزاری کارگاه های والدین ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

تربیت اخلاقی ، شهودهای اخلاقی ، تاب آوری تحصیلی ، سواد رسانه ای ، دانش آموزان دوره متوسطه دوم