نقش هوش مصنوعی در شخصی سازی فرایند یاددهی یادگیری و ارتقای کیفیت آموزش

هوش مصنوعی به عنوان یکی از فناوری های تحول آفرین عصر حاضر، ظرفیت قابل توجهی برای تغییر الگوهای سنتی آموزش و پاسخ گویی به تفاوت های فردی یادگیرندگان ایجاد کرده است. یکی از مهم ترین حوزه های کاربرد هوش مصنوعی در آموزش وپرورش، شخصی سازی فرایند یاددهی یادگیری است؛ فرایندی که در آن محتوا، فعالیت، سرعت، سطح دشواری و شیوه بازخورد می تواند متناسب با ویژگی ها و نیازهای هر یادگیرنده تنظیم شود. هدف این مقاله مروری تحلیلی، بررسی نقش هوش مصنوعی در شخصی سازی فرایند یاددهی یادگیری و تبیین تاثیر آن بر کیفیت آموزش با تمرکز بر ابعاد شناختی، انگیزشی، خودتنظیمی، تعاملی و حرفه ای است. روش پژوهش از نوع مروری تحلیلی بوده و منابع فارسی و ایرانی مرتبط با هوش مصنوعی، فناوری آموزشی، یادگیری شخصی سازی شده، یادگیری خودتنظیم و برنامه درسی هوش مصنوعی مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته های حاصل از تحلیل منابع نشان می دهد که هوش مصنوعی از طریق تحلیل داده های یادگیری، شناسایی نقاط قوت و ضعف دانش آموزان، ارائه بازخورد فوری، تنظیم سطح دشواری فعالیت ها و پیشنهاد مسیرهای آموزشی متناسب می تواند زمینه شخصی سازی تجربه یادگیری را فراهم کند. دایی و سپاسی (۱۴۰۴) بر این نکته تاکید دارند که هوش مصنوعی می تواند داده های یادگیری را تحلیل کرده و محتوای متناسب با نیاز، علاقه و ویژگی های یادگیرنده ارائه دهد. همچنین، بقایی و ولی پور (۱۴۰۳) نشان داده اند که هوش مصنوعی با فراهم سازی بازخورد و پشتیبانی از راهبردهای یادگیری می تواند به تقویت یادگیری خودتنظیم کمک کند. از سوی دیگر، مظاهری فروشانی، سعادتمند و قادری (۱۴۰۵) بر ضرورت توجه نظام آموزش وپرورش ایران به مولفه های برنامه درسی هوش مصنوعی در دوره ابتدایی تاکید کرده اند. نتایج نشان می دهد که تاثیر هوش مصنوعی بر کیفیت آموزش، صرفا به استفاده از ابزارهای فناورانه وابسته نیست، بلکه از مسیر متغیرهایی مانند خودتنظیمی، انگیزش، بازخورد، تفاوت های فردی و توانمندی حرفه ای معلم شکل می گیرد. در مجموع، هوش مصنوعی زمانی می تواند به ارتقای کیفیت آموزش منجر شود که به عنوان ابزار پشتیبان معلم، در چارچوب اهداف تربیتی، با نظارت انسانی، رعایت حریم خصوصی و توجه به عدالت آموزشی به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

: هوش مصنوعی ، یادگیری شخصی سازی شده ، آموزش وپرورش ، یاددهی یادگیری ، خودتنظیمی ، معلم ، دانش آموز ، فناوری آموزشی