واکاوی شبهات فهم ناپذیری قرآن برای عموم مردم: دلائل و پاسخ ها بر اساس آیات و روایات

هدف پژوهش آن است که قابلیت فهم ظاهر قرآن کریم برای عموم مردم را به اثبات رسانده و مهم ترین شبهات مخالفان را نقد و بررسی نماید. همچنین این پژوهش در صدد است تفاوت میان «تدبر» و «تفسیر به رای» را روشن ساخته و نقش قرآن را به عنوان کتاب هدایت و مرجع حل اختلافات مسلمانان تبیین کند.روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و کیفی است. گردآوری اطلاعات به شیوه ی کتابخانه ای (اسنادی) و با مراجعه به قرآن، تفاسیر معتبر، جوامع حدیثی، کتب علوم قرآنی و لغت، و مقالات علمی انجام شده است. مدل تحلیل مطالب، تحلیل محتوای کیفی همراه با استدلال منطقی و روش تفسیری-اجتهادی بوده است. نمونه گیری به صورت هدفمند از منابع اصلی و معتبر صورت گرفته و در تحلیل داده ها از اصل مثلث سازی برای اعتباربخشی به یافته ها استفاده شده است.نتایج پژوهش نشان می دهد که ظاهر قرآن برای عموم مردم آشنا به زبان عربی قابل فهم است و دلائل قرآنی، روایی، عقلی و تاریخی بر این مدعا تاکید دارند. هیچ یک از شبهات مخالفان (مانند اختصاص فهم به معصومان، آیه ی محکم و متشابه، نهی از تفسیر به رای، عمیق بودن معانی قرآن، و تحریف) از استحکام کافی برخوردار نیستند. میان تدبر (تسلیم شدن در برابر قرآن با ذهن صاف) و تفسیر به رای (تحمیل نظر شخصی بر قرآن) تفاوت بنیادین وجود دارد. با رفع موانع تدبر و فراهم آوردن شروط آن، هر مسلمانی می تواند از برکات تدبر در قرآن بهره مند شود و قرآن را به عنوان «ربیع القلوب» و «شفاء الصدور» تجربه کند.

کلیدواژه ها:

: قرآن کریم ، تدبر ، تفقه ، فهم عموم ، حجیت ظواهر ، تفسیر به رای