اعتبارسنجی الگوی اخلاق حرفه ای دانشجومعلمان ایران مبتنی بر آموزه های پراگماتیسم و حکمت متعالیه با رویکرد حداقل مربعات جزئی

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدل جایگاه اخلاق معلم بر اساس مولفه های تعهد اخلاقی در تربیت، صلاحیت اخلاقی، اخلاق ارتباطی، کنش اخلاقی تربیتی، اخلاق آموزشی در مکتب پراگماتیسم و اخلاق محتوایی در حکمت متعالیه انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-پیمایشی و از نوع همبستگی مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را معلمان تشکیل دادند که از میان آنان ۳۰۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی آن با استفاده از روایی محتوا، روایی همگرا و روایی واگرا و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی مورد تایید قرار گرفت. داده ها با استفاده از نرم افزار SmartPLS ۳ تجزیه و تحلیل شدند. نتایج ارزیابی مدل اندازه گیری نشان داد که بارهای عاملی تمامی گویه ها بیش از ۷۰/۰، مقادیر آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تمامی سازه ها بیش از ۸۰/۰ و مقادیر AVE بیش از ۵۰/۰ بوده است که بیانگر پایایی و روایی مطلوب ابزار پژوهش است. همچنین نتایج ارزیابی مدل ساختاری نشان داد که مقدار ضریب تعیین (R²) متغیر جایگاه اخلاق معلم برابر با ۷۲۴/۰، شاخص کیفیت پیش بینی کنندگی (Q²) برابر با ۵۳۸/۰ و شاخص برازش کلی مدل (GOF) برابر با ۷۰۹/۰ بوده که بیانگر قدرت تبیین، پیش بینی و برازش مطلوب مدل است. نتایج آزمون فرضیات نیز نشان داد که تمامی ضرایب مسیر بزرگ تر از ۴۰/۰ و همه مقادیر آماره T بیش از ۹۶/۱ بوده اند؛ ازاین رو، تمامی فرضیه های پژوهش مورد تایید قرار گرفتند. همچنین تمامی مولفه های تعهد اخلاقی در تربیت، صلاحیت اخلاقی، اخلاق ارتباطی، کنش اخلاقی تربیتی، اخلاق آموزشی در مکتب پراگماتیسم و اخلاق محتوایی در حکمت متعالیه تاثیر مثبت و معناداری بر جایگاه اخلاق معلم دارند. یافته های پژوهش نشان می دهد که ارتقای جایگاه اخلاق معلم مستلزم توجه هم زمان به ابعاد اخلاقی، تربیتی، ارتباطی و فلسفی در نظام تعلیم و تربیت است و تقویت این مولفه ها می تواند زمینه بهبود کیفیت آموزش، رشد اخلاقی فراگیران و ارتقای اثربخشی نظام آموزشی را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

جایگاه اخلاق معلم ، تعهد اخلاقی در تربیت ، صلاحیت اخلاقی ، اخلاق ارتباطی ، کنش اخلاقی تربیتی ، پراگماتیسم ، حکمت متعالیه