بررسی رابطه ی بین کیفیت تعامل معلم - شاگرد در فضای مجازی و انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع ابتدایی

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین کیفیت تعامل معلم-شاگرد در فضای مجازی و انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع ابتدایی شهر گرگان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه های چهارم تا ششم ابتدایی شهر گرگان بود که از بسترهای آموزش مجازی استفاده می کردند. تعداد ۳۸۷ دانش آموز (۱۹۸ دختر و ۱۸۹ پسر) به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته کیفیت تعامل معلم-شاگرد در فضای مجازی (با سه خرده مقیاس حضور آموزشی، حضور اجتماعی و بازخورددهی به موقع و سازنده) و پرسشنامه استاندارد انگیزه پیشرفت تحصیلی هرمنس (۱۹۷۰) بود. تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه، آزمون t مستقل و تحلیل واریانس یک راهه در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ انجام شد.یافته ها نشان داد که بین نمره کلی کیفیت تعامل معلم-شاگرد در فضای مجازی و انگیزه پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (۰.۰۰۱ > p ,۰.۵۸ = r). از میان ابعاد سه گانه، بعد حضور اجتماعی قوی ترین همبستگی (۰.۵۵ = r) و قوی ترین قدرت پیش بینی کنندگی (۰.۳۴ = β) را برای انگیزه پیشرفت داشت. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که ابعاد کیفیت تعامل در مجموع ۳۸ درصد از واریانس انگیزه پیشرفت تحصیلی را تبیین می کنند (۰.۳۸ = R² تعدیل شده). همچنین، انگیزه پیشرفت تحصیلی در دختران به طور معناداری بالاتر از پسران بود (۰.۰۱ > p) و روند کاهشی معناداری در انگیزه پیشرفت از پایه چهارم به ششم مشاهده شد، حال آنکه ادراک از کیفیت تعامل در هیچ یک از متغیرهای جنسیت و پایه تفاوت معناداری نداشت.نتایج این پژوهش بر نقش محوری «حضور اجتماعی» و «ارتباط انسانی گرم» معلم در فضای مجازی به عنوان نیرومحرکه انگیزه پیشرفت در دوره ابتدایی تاکید می کند و نشان می دهد که جنبه های عاطفی و رابطه ای تدریس مجازی، حتی بیش از ابعاد آموزشی آن، با انگیزه درونی دانش آموزان پیوند دارد. این یافته ها دلالت های مهمی برای بازطراحی برنامه های توسعه حرفه ای معلمان و ارتقای سکوهای آموزشی مجازی با محوریت تقویت تعاملات انسانی دارد.