بررسی رابطه بین مهارت های کامپیوتری هنرجویان هنرستان استان سمنان با اعتماد به نفس تحصیلی و شغلی آنان

پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه بین مهارت های کامپیوتری با اعتماد به نفس تحصیلی و اعتماد به نفس شغلی در هنرجویان هنرستان های استان سمنان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ انجام شد. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و شیوه گردآوری داده ها، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه هنرجویان پایه های یازدهم و دوازدهم هنرستان های فنی و حرفه ای و کاردانش استان سمنان به تعداد تقریبی ۹۰۰۰ نفر بود که از این میان، نمونه ای به حجم ۴۵۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای نسبتی انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ای سه بخشی شامل مقیاس محقق ساخته مهارت های کامپیوتری (با دو خرده مقیاس پایه ای و پیشرفته)، مقیاس اعتماد به نفس تحصیلی اقتباس شده از ساندر و ساندرز (۲۰۰۹) و مقیاس اعتماد به نفس شغلی مبتنی بر نظریه بتز و هکت (۲۰۰۶) بود که روایی محتوایی و سازه و پایایی آن ها از طریق ضریب آلفای کرونباخ (مقادیر بالای ۸۲/۰ برای تمامی مقیاس ها) تایید شد. داده ها با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه گام به گام، آزمون Z فیشر برای مقایسه ضرایب همبستگی و تحلیل واریانس چندمتغیره در نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و AMOS نسخه ۲۴ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.یافته ها نشان داد که بین مهارت های کامپیوتری و هر دو متغیر اعتماد به نفس تحصیلی (۰۱/۰ > p،= r ۵۸/۰) و اعتماد به نفس شغلی (۰۱/۰ > p،= r ۶۵/۰) رابطه مثبت، قوی و معناداری وجود دارد. تحلیل های رگرسیونی آشکار ساخت که «مهارت های تحلیل و مدیریت داده ها» قوی ترین پیش بین برای اعتماد به نفس تحصیلی (۲۹ درصد واریانس تبیین شده) و «مهارت های برنامه نویسی و حل مسئله الگوریتمی» قوی ترین پیش بین برای اعتماد به نفس شغلی (۴۱ درصد واریانس تبیین شده) است. همچنین، اگرچه رابطه مهارت های کامپیوتری و اعتماد به نفس تحصیلی در دختران و پسران تفاوت معناداری نداشت، اما همبستگی این مهارت ها با اعتماد به نفس شغلی در پسران به طور معناداری قوی تر از دختران بود (۰۱/۰ > p). تحلیل واریانس چندمتغیره نیز نشان داد که هنرجویان رشته کامپیوتر بالاترین سطح اعتماد به نفس شغلی را دارند و بخش عمده تفاوت های بین رشته ای، ناشی از سطوح متفاوت مهارت های کامپیوتری است.نتایج این پژوهش موید نظریه شناختی-اجتماعی بندورا و نظریه مسیر شغلی لنت و همکاران است و نشان می دهد که مهارت های کامپیوتری، به ویژه انواع پیشرفته و مسئله محور آن، نقشی کلیدی در شکل دهی باورهای خودکارآمدی تحصیلی و شغلی هنرجویان ایفا می کنند. این یافته ها بر ضرورت بازنگری در برنامه های درسی هنرستان ها و گذار از آموزش های پایه ای ICDL به سمت آموزش های پروژه محور برنامه نویسی، تحلیل داده ها و تفکر محاسباتی تاکید دارد. همچنین، طراحی مداخلات هدفمند برای کاهش شکاف جنسیتی در اعتماد به نفس شغلی دختران و تقویت آموزش های کامپیوتری در رشته های غیرکامپیوتری، از توصیه های سیاستی مهم این پژوهش است. در نهایت، سرمایه گذاری بر مهارت های کامپیوتری هنرجویان نه تنها یک ضرورت فنی، بلکه مداخله ای روان شناختی برای پرورش نسلی خودباور، خلاق و آماده برای بازار کار دیجیتال به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: مهارت های کامپیوتری ، اعتماد به نفس تحصیلی ، اعتماد به نفس شغلی ، هنرجویان هنرستانی ، نظریه خودکارآمدی ، استان سمنان.