تاثیر روش تدریس “بدیعه پردازی” بر تقویت مهارت انشانویسی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر روش تدریس بدیعه پردازی بر تقویت مهارت انشانویسی دانش آموزان دوره متوسطه اول انجام شد. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه هشتم شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۶۰ نفر (۳۰ نفر گروه آزمایش و ۳۰ نفر گروه کنترل) انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۷۵ دقیقه ای تحت آموزش با روش بدیعه پردازی (شامل تکنیک های قیاس مستقیم، قیاس شخصی، قیاس نمادین، ایده پردازی اجباری، وارونه سازی و تصویرسازی خلاقانه) قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل، آموزش معمول و مبتنی بر روش های سنتی انشانویسی را دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل آزمون انشانویسی با ۲۰ نمره و چهار مولفه (محتوا و ایده پردازی، ساختار و سازمان دهی، زبان و بیان، و خلاقیت و سبک شخصی) و همچنین پرسشنامه نگرش به انشانویسی بود که روایی و پایایی آن ها تایید شد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و یک متغیره، تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی با نرم افزارهای تخصصی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که روش تدریس بدیعه پردازی به طور معناداری باعث افزایش نمرات انشانویسی کل (۰۵/۰>P و ۴۵/۵۶(F= و همچنین افزایش تمامی مولفه های انشانویسی (محتوا و ایده پردازی، ساختار و سازمان دهی، زبان و بیان، و خلاقیت و سبک شخصی) در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است. بیشترین تاثیر بر مولفه خلاقیت و سبک شخصی (مجذور اتا ۴۷۸/۰) و محتوا و ایده پردازی (مجذور اتا ۴۵۶/۰) و کمترین تاثیر بر مولفه ساختار و سازمان دهی (مجذور اتا ۳۱۲/۰) مشاهده شد. همچنین، نتایج نشان داد که نگرش دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به انشانویسی به طور معناداری بهبود یافته است (۰۵/۰>P و ۴۵/۴۸(F=. نتایج تحلیل پیگیری نشان داد که تاثیرات مداخله بر مهارت انشانویسی و نگرش دانش آموزان در دوره پیگیری دو ماهه با کاهش جزئی اما غیرمعنادار، همچنان پایدار باقی مانده است. بر اساس یافته ها، روش تدریس بدیعه پردازی با ایجاد فضای خلاق، پویا و مشارکتی، آزادسازی تفکر، و تشویق به ایده پردازی نو و خارج از چارچوب، می تواند به عنوان یک رویکرد موثر در تقویت مهارت انشانویسی دانش آموزان عمل کند و این روش، با پرورش خلاقیت، بهبود سازمان دهی ذهنی و افزایش انگیزه نوشتن، می تواند به شکل گیری نویسندگانی خلاق، نقاد و توانمند در عرصه بیان و نگارش منجر شود. با وجود محدودیت هایی مانند محدود بودن به جامعه پسرانه و وابستگی به نمره دهی معلمان، پیشنهاد می شود که نظام آموزشی کشور با توانمندسازی معلمان در روش های خلاقانه تدریس، بازنگری در کتاب های درسی و تغییر در نظام ارزشیابی، به تدریج به سمت رویکردهای خلاقانه و دانش آموز-محور در آموزش انشانویسی حرکت کند.

کلیدواژه ها:

: بدیعه پردازی ، انشانویسی ، خلاقیت ، روش تدریس ، مهارت نوشتن ، دوره متوسطه