تحلیل لغوی و تفسیری تعبیر «ومن شر النفاثات فی العقد» در سوره فلق با تاکید بر مدل قرآنی شرور پنهان

تعبیر قرآنی «ومن شر النفاثات فی العقد» در سوره فلق از جمله آیاتی است که در حوزه تفسیر، واژه شناسی و مطالعات روایی، محل توجه مفسران و پژوهشگران بوده است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع لغوی، تفسیری و روایی، به واکاوی مفهوم «نفاثات» و «عقد» و بررسی گستره معنایی این تعبیر قرآنی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که «نفث» در اصل به معنای دمیدن همراه با اثرگذاری نرم و تدریجی است و «نفاثات» با ساختار صیغه مبالغه، بر تکرار و شدت این کنش دلالت دارد. همچنین «عقد» افزون بر گره های مادی، می تواند بر پیوندها، عزم ها و ساختارهای معنوی و اجتماعی نیز حمل شود. بررسی دیدگاه های تفسیری نشان می دهد که برخی مفسران، آیه را ناظر به سحر و جادو و برخی دیگر آن را ناظر به گونه ای نفوذ پنهان، وسوسه گرانه و تخریب گر در ساحت روانی و اجتماعی انسان دانسته اند. همچنین، شان نزول مرتبط با ماجرای سحر پیامبر اکرم(ص) توسط لبید بن اعصم، هرچند در منابع تفسیری بازتاب یافته، مفهوم آیه را به یک واقعه تاریخی خاص محدود نمی سازد. بر این اساس، می توان گفت آیه یادشده افزون بر معنای ظاهری، ظرفیتی برای دلالت بر شرور پنهان و تدریجی در حیات فردی و اجتماعی انسان نیز دارد.

کلیدواژه ها:

سوره فلق ، نفاثات فی العقد ، نفث ، عقد ، سحر ، تفسیر قرآن