چگونه توانستیم با تقویت مهارت های شناختی پایه (حافظه کاری و ادراک دیداری)، مشکلات یادگیری و ارتباطی یک دانش آموز دوزبانه را بهبود بخشم؟

پژوهش حاضر با هدف بهبود مشکلات یادگیری و چالش های ارتباطی (کم رویی و انفعال کلامی) در یک دانش آموز دوزبانه پایه پنجم ابتدایی که علی رغم هوش عمومی بهنجار، عملکردی بسیار پایین تر از سطح انتظار سن تقویمی خود نشان می داد، انجام شد. این مطالعه به روش اقدام پژوهی و با استفاده از ابزارهای تشخیصی استاندارد شامل آزمون بندر گشتالت و ماتریس های پیشرونده ریون صورت گرفت. تحلیل شواهد اولیه نشان داد که ضعف های تحصیلی دانش آموز ریشه در نارسایی های شناختی بنیادین، به ویژه «محدودیت حافظه کاری» و «ضعف در یکپارچگی دیداری-حرکتی» دارد. بر این اساس، پژوهشگران اقدام به طراحی و اجرای یک برنامه مداخله ای شناختی-ترکیبی نمودند. اقدامات محوری این پژوهش شامل توسعه ابزار کمک آموزشی تعاملی تحت عنوان «گاوصندوق حافظه» با قابلیت شخصی سازی زمان نمایش و دوره تعلیق پاسخ (جهت تقویت تدریجی حافظه کاری) و به کارگیری هدفمند تکنیک «ردگیری با نور» جهت اصلاح خطاهای ادراک فضایی و تقویت هماهنگی چشم و دست بود. یافته های حاصل از ارزیابی ثانویه نشان داد که ظرفیت حافظه کاری دانش آموز از ناتوانی در حفظ ۲ رقم، به بازآوری موفق کدهای ۳ رقمی با تعلیق زمانی ۲۰ ثانیه ارتقا یافته است. همچنین، خطاهای جهت یابی و آینه نویسی در نوشتار وی اصلاح گردید و بهبود قابل توجهی در رفتار اجتماعی، شامل شکستن سد سکوت، شکل گیری گفتار درونی و افزایش مشارکت کلاسی مشاهده شد. نتایج این اقدام پژوهی بیانگر آن است که در دانش آموزان دوزبانه دارای اختلال یادگیری، جایگزینی روش های سنتی مبتنی بر تکرار با رویکردهای «بازتوانی شناختی» و «بازی وارسازی»، می تواند اثربخشی بیشتری بر یادگیری و اعتمادبه نفس آنان دارد.

کلیدواژه ها:

دانش آموز دوزبانه ، حافظه کاری ، یکپارچگی دیداری-حرکتی ، بازتوانی شناختی ، بازی های آموزشی ، اقدام پژوهی.