بازطراحی ساختار اجرایی مدرسه الگو برای تحقق ساحت های شش گانه تربیتی

تربیت تمام ساحتی به عنوان هدف محوری اسناد بالادستی نظام آموزش و پرورش ایران، در عمل با موانع ساختاری متعددی روبه رو است. این مقاله با فرض آنکه بازطراحی ساختار اجرایی مدرسه شرط لازم برای تحقق همزمان ساحت های شش گانه تربیتی است، به بررسی اثرگذاری بالقوه چنین بازطراحی پرداخته است. بدین منظور، ابتدا قواعد پنهان توزیع زمان و فضا در مدارس الگوی موجود شناسایی شد که از جمله آنها می توان به قاعده «زنگ های مساوی و غیرقابل ادغام»، «فضای تک عملکردی» و «اولویت برنامه رسمی بر غیررسمی» اشاره کرد. در گام بعد، الگویی انعطاف پذیر از نقش های شغلی کارکنان مدرسه تدوین گردید که در آن هر فرد بتواند در بیش از یک ساحت تربیتی مسئولیت اجرایی داشته باشد؛ نقش هایی همچون «هماهنگ کننده ساحت ها»، «تسهیلگر مشارکتی» و «ارزیاب تربیتی» از جمله این راهکارها هستند. سپس سازوکاری غیرمتمرکز برای تخصیص بودجه و تصمیم گیری درون مدرسه ای طراحی شد تا گروه های معلمی بدون طی زنجیره طولانی تایید، پروژه های میان ساحتی را آغاز کنند. یافته های مبتنی بر مبانی نظری فولان، المر و پژوهشگران داخلی نشان می دهد که تغییر در ساختار اجرایی، بر خلاف تغییر در محتوا یا روش، تاثیری پایدار و زیربنایی بر رفتار حرفه ای معلمان و تجربه تربیتی دانش آموزان دارد. نتیجه آنکه مدارس الگو، پیش از آنکه الگوی تربیتی باشند، باید الگوی ساختاری شوند و این امر از طریق بازتوزیع زمان، بازتعریف نقش ها و تفویض اختیار هزینه در سطح خود مدرسه، بدون نیاز به منابع کلان یا تغییر قوانین ملی، شدنی و در دسترس است.

کلیدواژه ها:

بازطراحی ساختار اجرایی ، ساحت های شش گانه تربیتی ، قواعد پنهان مدرسه ، نقش های شغلی انعطاف پذیر ، تصمیم گیری غیرمتمرکز ، مدرسه الگو ، تربیت تمام ساحتی