از هشدار تا اقدام: نقش مدرسه در شبکه پیشگیری اجتماع محور از اعتیاد به مواد نوظهور

هر ساله دانش آموزان بسیاری در مدارس ایران با مواد نوظهوری مواجه می شوند که نام و شکل آن ها در کتاب های درسی و کارگاه های سنتی پیشگیری دیده نشده است. رویکرد رایج مدارس در برابر این تهدید، عمدتا به چند جلسه سخنرانی یا پخش کلیپ در مناسبت های خاص خلاصه می شود؛ روش هایی که شواهد نظری نشان داده اند تاثیر پایدار بر رفتار ندارند. این مقاله تلاش دارد تا نشان دهد که در صورت جایگزینی رویکرد هشدارمحور با یک شبکه پیشگیری اجتماع محور، مدرسه می تواند از کانون آسیب به کانون مراقبت تبدیل شود. بر اساس مبانی نظری پژوهشگرانی مانند باتوین، هاوکینز و فرنچ، آگاهی به تنهایی کافی نیست و نوجوان در لحظه مواجهه واقعی، بیش از آنکه نیاز به اطلاعات داشته باشد، نیازمند حمایت یک شبکه اجتماعی همراه است. پنج مولفه اصلی این شبکه شامل بازطراحی نقش معلم از آگاه کننده به تسهیل گر، شناسایی نشانه های خاموش در روابط همسالان، تبدیل فضاهای بدون نظارت به حلقه های مراقبت، آموزش نه گفتن گروهی به جای نه گفتن تنها، و تعریف شاخص های رفتاری ساده برای تشخیص زودهنگام می شود. روش پیشنهادی برای آزمون این چارچوب، نیمه تجربی با پیش آزمون و پس آزمون در یک گروه واحد و با استفاده از ابزارهای پرسشنامه ای و مشاهده ای است. در پایان، چنین نتیجه گیری می شود که تحول از هشدار به اقدام، شدنی و کم هزینه است؛ مشروط بر آنکه مدرسه از انحصار نقش آموزشی خود خارج شود و پذیرای مسئولیت مراقبتی شبکه ای گردد.

کلیدواژه ها:

: پیشگیری اجتماع محور ، مواد نوظهور ، مدرسه مراقبتی ، بازطراحی نقش معلم ، نه گفتن گروهی ، نشانه های رفتاری ساده ، شبکه همسالان