مدیریت کیفیت جامع (TQM) در کارگاه های هنرستان: الگوی ارتقای بهره وری آموزشی

هدف از پژوهش حاضر، تدوین، پیاده سازی و اعتبارسنجی الگوی مدیریت کیفیت جامع (TQM) در کارگاه های هنرستان های فنی و حرفه ای به منظور ارتقای بهره وری آموزشی و توسعه شایستگی های عملی هنرجویان است. روش پژوهش بر حسب هدف از نوع کاربردی و از حیث نحوه گردآوری داده ها توصیفی–پیمایشی با رویکرد آمیخته (کمی و کیفی) است. جامعه آماری بخش کمی شامل ۲۸۰ نفر از هنرآموزان، سرپرستان بخش و مدیران هنرستان های فنی بود که بر اساس جدول مورگان، تعداد ۱۶۲ نفر با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای برگزیده شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه محقق ساخته مدیریت کیفیت جامع در کارگاه (با ۲۸ گویه در هفت مولفه رهبری کارگاهی، مشارکت هنرآموزان، مشتری مداری، بهبود مستمر، استانداردسازی فرآیندها، ایمنی و نگهداری پیشگیرانه، و تصمیم گیری مبتنی بر داده) و پرسش نامه سنجش بهره وری آموزشی کارگاهی (با ۱۶ گویه) بود. روایی صوری، محتوایی و سازه ابزارها تایید شد و پایایی کل با ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۹ به دست آمد. جهت تحلیل داده ها، آزمون های کولموگروف–اسمیرنوف، t تک نمونه ای، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر ساختاری به کار رفت. یافته های آماری نشان داد که میانگین کلیه مولفه های TQM بالاتر از حد متوسط بوده و بین استقرار مدیریت کیفیت جامع با ارتقای بهره وری آموزشی رابطه مثبت و معناداری برقرار است. همچنین استانداردسازی و آراستگی محیطی و بهبود مستمر بیشترین سهم را در کاهش ضایعات متریال، بهینه سازی زمان مفید تدریس عملی و افزایش توانمندی های مهارتی هنرجویان داشتند. پیاده سازی این الگوی تلفیقی موجب تحول بنیادین در فرهنگ کارگاهی و تقویت پیوند آموزش مهارتی با نیازمندی های صنعتی می گردد.

کلیدواژه ها:

مدیریت کیفیت جامع (TQM) ، کارگاه های هنرستان ، بهره وری آموزشی ، استانداردسازی فرآیندها ، آموزش های فنی و حرفه ای ، فرهنگ کیفیت.