فلسفه آموزش در عصر هوش مصنوعی: بازتعریف جایگاه معلم و یادگیرنده

گسترش هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، بنیان های سنتی آموزش، یادگیری، تولید دانش و نقش کنشگران آموزشی را با پرسش های تازه ای مواجه ساخته و ضرورت بازاندیشی در فلسفه آموزش را افزایش داده است. مقاله حاضر با هدف تبیین تحول معنای آموزش در عصر هوش مصنوعی و بازتعریف جایگاه معلم و یادگیرنده، به بررسی نسبت میان عاملیت انسانی، فناوری، دانش، یادگیری و مسئولیت تربیتی می پردازد. روش تحقیق این مقاله به صورت تحلیلی توصیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و مقالات معتبر انجام شده است و بر پایه تحلیل مفاهیم فلسفی و تربیتی مرتبط با آموزش هوشمند، ابعاد جدید نقش معلم و یادگیرنده تبیین شده اند. یافته های مقاله نشان می دهد که گسترش هوش مصنوعی به معنای کاهش اهمیت معلم نیست، بلکه نقش او را از انتقال دهنده دانش به هدایتگر یادگیری، طراح تجربه های آموزشی، پرورش دهنده تفکر انتقادی و ناظر بر اعتبار و معنای دانش تغییر می دهد. جایگاه یادگیرنده نیز از دریافت کننده اطلاعات به کنشگری فعال، خودتنظیم، مسئول و برخوردار از قدرت انتخاب و ارزیابی تحول می یابد. نتایج همچنین نشان می دهد که بهره گیری اثربخش از هوش مصنوعی در آموزش مستلزم حفظ استقلال شناختی، تقویت عاملیت انسانی، توجه به ارزش های اخلاقی، برقراری عدالت آموزشی و صیانت از ارتباط انسانی میان معلم و یادگیرنده است. بر این اساس، فلسفه آموزش در عصر هوش مصنوعی باید به جای جانشینی انسان با فناوری، بر شکل گیری رابطه ای هدفمند میان توانایی انسانی و ظرفیت ابزارهای هوشمند استوار شود.

کلیدواژه ها:

فلسفه آموزش ، هوش مصنوعی ، معلم ، یادگیرنده ، عاملیت انسانی ، یادگیری هوشمند