نقش ذهنیت رشد در افزایش انگیزه ی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ی دوم متوسطه: یک مطالعه ی مروری

کاهش انگیزه ی پیشرفت تحصیلی و افزایش ترک تحصیل در دانش آموزان دوره ی دوم متوسطه، به ویژه در پایه ی دوازدهم، به یکی از چالش های اساسی نظام آموزشی ایران تبدیل شده است. نظریه ی ذهنیت رشد دوک (Dweck, ۲۰۰۶) نشان می دهد که باور به تغییرپذیری هوش و استعدادها می تواند نقش تعیین کننده ای در افزایش تلاش و انگیزه ی دانش آموزان ایفا کند. باوجود پژوهش های گسترده در سطح بین المللی، رابطه ی علمی میان ذهنیت رشد و انگیزه در دانش آموزان ایرانی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند پژوهش های انجام شده در این حوزه، به دنبال تبیین نقش ذهنیت رشد در افزایش انگیزه ی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ی دوم متوسطه است.این مطالعه از نوع مروری نظام مند بوده و با جستجو در پایگاه های علمی معتبر، مقالات منتشرشده بین سال های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵ بررسی شدند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۱۲ مطالعه برای تحلیل نهایی انتخاب شدند.نتایج مرور پژوهش ها نشان داد که ذهنیت رشد، به عنوان یکی از متغیرهای موثر بر انگیزه ی تحصیلی، از طریق متغیرهای میانجی مانند پشتکار تحصیلی و خودتنظیمی، نقش معناداری در افزایش انگیزه ی دانش آموزان دارد. همچنین، بازخورد معلم و محیط یادگیری از عوامل تعدیل کننده در این رابطه شناسایی شدند.بر اساس یافته های پژوهش های مرور شده، ذهنیت رشد به عنوان یک متغیر قابل آموزش، سهم معناداری در افزایش انگیزه ی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارد. بااین حال، اثربخشی آن مشروط به وجود محیط یادگیری حمایتی و بازخورد سازنده معلمان است. این یافته ها می تواند به طراحی مداخلات آموزشی موثر برای کاهش ترک تحصیل در پایه ی دوازدهم کمک کند.

کلیدواژه ها:

ذهنیت رشد ، انگیزه ی پیشرفت تحصیلی ، دانش آموزان دوره ی دوم متوسطه ، مطالعه ی مروری