تحول نقش معلم در عصر اطلاعات؛ از انتقال دهنده دانش به طراح تجربه یادگیری

تحولات پرشتاب فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی در دهههای اخیر، بنیادیترین مفروضات تعلیم و تربیت را به چالش کشیده است. در این میان، نقش معلم بهعنوان کنشگر اصلی میدان آموزش، دستخوش دگرگونیهای عمیقی شده است. مقاله حاضر با هدف تبیین نظری و تحلیلی این تحول، از رویکردی توصیفی-تحلیلی بهره میبرد و با بررسی ادبیات نظری و پیشینه پژوهش داخلی و خارجی، به این پرسش پاسخ میدهد که چگونه معلم از جایگاه «انتقالدهنده صرف دانش» به «طراح تجربه یادگیری» تغییر نقش میدهد. یافتههای توصیفی نشان میدهند که اقتدار معلوماتی معلم در عصر دسترسی همگانی به اطلاعات، بهسرعت در حال فرسایش است و ضرورت بازتعریف حرفهای معلمی بر مبنای شایستگیهای طراحی آموزشی، تسهیلگری، مربیگری شناختی و هدایت یادگیری خودراهبر، بیش از پیش احساس میشود. یافتههای تحلیلی نیز حاکی از آن است که این تحول، نه یک گسست کامل، بلکه یک بازآرایی در منطق عمل تربیتی است؛ بهگونهای که معلم با بهرهگیری از ظرفیتهای فناورانه، محیطهای یادگیری سیال، مسئلهمحور و شخصیسازیشدهای را طراحی میکند که در آن، یادگیرنده به عاملی فعال تبدیل میشود. در پایان، ضمن ارائه مدلی مفهومی از نقشهای نوین معلم، پیشنهادهایی کاربردی برای سیاستگذاران آموزشی، برنامههای تربیت معلم و معلمان حرفهای ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

نقش معلم ، عصر اطلاعات ، انتقال دانش ، طراحی تجربه یادگیری ، یادگیری خودراهبر ، فناوری آموزشی