واکاوی مفهومی نقش بازی های ریتمیک در پرورش توجه و بازداری پاسخ در دانش آموزان ابتدایی با تاکید بر کنش های عاطفی معلم

پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با هدف تبیین سازوکارهای تاثیرگذاری بازی های ریتمیک بر کارکردهای اجرایی (توجه و بازداری پاسخ) در کودکان دبستانی نگاشته شده است. در سال های اخیر، شیوع اختلالات توجه و رفتارهای تکانشی در میان دانش آموزان دوره ی ابتدایی به یکی از دغدغه های اصلی نظام آموزشی تبدیل شده است. اگرچه برنامه های درسی رسمی تا حدی به پرورش توجه می پردازند، اما ماهیت ایستا و کم تحرک آن ها اغلب با خستگی و کاهش انگیزه ی کودکان همراه است. در این میان، بازی های ریتمیک به دلیل ساختار تکراری، پیش بینی پذیر و جذابیت ذاتی خود، پتانسیل بالایی برای جلب توجه کودکان دارند. با این حال، استدلال اصلی مقاله بر این است که بازی ریتمیک، صرفا یک محرک حرکتی نیست، بلکه به مثابه ی یک «رویداد چندحسی-هیجانی» عمل می کند که در آن کنش های عاطفی معلم (لحن صدا، حالات چهره، تماس چشمی، گرمی کلام و نزدیکی فضایی) نقش تعدیل گر و تسهیل کننده ی اساسی دارند. با بهره گیری از نظریه ی هم نواسازی عصبی، نظریه ی دلبستگی در کلاس و نظریه ی منطقه ی تقریبی رشد، نشان داده می شود که ریتم از طریق قفل شدگی امواج مغزی با محرک شنیداری، بستر نوروفیزیولوژیک توجه را فراهم می آورد؛ اما این بستر تنها زمانی به خودکنترلی پایدار و بازداری پاسخ منجر می شود که معلم با ارائه ی نشانه های ایمنی بخش عاطفی، اضطراب عملکرد را کاهش دهد، سیستم پاداش مغز را فعال سازد و منطقه ی تقریبی رشد شناختی کودک را توسعه بخشد. مقاله با ارائه ی یک مدل سه وجهی (ریتم، عاطفه، بازخورد) به دلالت های کاربردی برای طراحی فعالیت های مکمل در کلاس، بازنگری در برنامه های درسی تربیت بدنی و برگزاری دوره های ضمن خدمت معلمان می پردازد و بر ضرورت توانمندسازی عاطفی معلمان به عنوان شرط لازم برای اثربخشی مداخلات مبتنی بر حرکت تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

بازی ریتمیک ، توجه ، بازداری پاسخ ، کنش های عاطفی معلم