تاثیر «سواد رباتیک معلم» بر شکل گیری «نظریه ذهن» در دانش آموزان دوره اول ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان سطح سواد رباتیک معلمان و توانایی نظریه ذهن در دانش آموزان پایه های اول تا سوم ابتدایی شهر تهران انجام شد. در سال های اخیر، ربات های آموزشی اجتماعی به عنوان همیار معلم وارد کلاس های درس شده اند، اما مطالعات اندکی به تاثیر نگرش و تعامل خود معلم با این فناوری بر مهارت های شناختی-اجتماعی دانش آموزان پرداخته اند. مسئله محوری این تحقیق، شناسایی پیامدهای پنهان انسان انگاری ربات توسط معلم بر فرایند رشد درک ذهنی کودکان است. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه گواه بود. از میان ۴۰ معلم داوطلب، بر اساس پرسشنامه استاندارد سنجش نگرش به ربات، دو گروه با سواد رباتیک بالا (انسان انگار) و پایین (ابزارانگار) انتخاب شدند. ۱۲۰ دانش آموز این معلمان با استفاده از نسخه اصلاح شده آزمون نظریه ذهن استیمن (۱۹۹۹) و تکلیف تشخیص هیجان از روی نگاه بارون-کوهن (۲۰۰۱) مورد ارزیابی قرار گرفتند. تحلیل داده ها با آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) نشان داد که بین دو گروه در نمرات نظریه ذهن تفاوت معناداری وجود دارد (p<۰.۰۱)؛ به گونه ای که دانش آموزان معلمان با نگرش ابزارانگارانه به ربات، عملکرد بهتری در بازشناسی حالات ذهنی و هیجانات انسانی داشتند. یافته ها حاکی از آن است که وابستگی عاطفی معلم به ربات و نسبت دادن ویژگی های زیستی به آن، می تواند به طور ناخواسته الگوی ارتباطی معلم با انسان ها را مخدوش کرده و به تاخیر در رشد شناخت اجتماعی کودکان منجر شود. این مطالعه برای نخستین بار زنگ خطری را در زمینه نیاز به آموزش «تعامل سالم با فناوری» برای معلمان به صدا درمی آورد.

کلیدواژه ها:

سواد رباتیک معلم ، نظریه ذهن ، آموزش ابتدایی ، انسان انگاری فناوری ، ربات آموزشی ، شناخت اجتماعی