بررسی چالش های ترجمه ای و فرهنگی گویه های مرتبط با مصرف مواد و الکل در نسخه فارسی پرسشنامه بالینی چندمحوری میلون (MCMI-III) : تحلیل کیفی مبتنی بر تجربه بالینی و پیشنهادهای روان سنجی

مقدمه :گویه های مرتبط با مصرف مواد و الکل در پرسشنامه بالینی چندمحوری میلون-۳ (MCMI-III ) به دلیل حساسیت فرهنگی، انگ اجتماعی، و بار معنایی ویژه واژگان مربوط به مصرف در بافت ایرانی، ممکن است با دشواری درک و پاسخ دهی همراه شوند. در چنین شرایطی، ترجمه لفظی لزوما معادل انتقال دقیق معنای روان سنجی و کارکرد بالینی گویه نیست.هدف:هدف این پژوهش، شناسایی گویه های مسئله دار در مقیاس های وابستگی به مواد و وابستگی به الکل در نسخه فارسی MCMI-III، تحلیل منشاهای زبانی و فرهنگی دشواری های مشاهده شده، و ارائه پیشنهادهایی برای بهبود وضوح، خوانایی و تناسب فرهنگی گویه ها بود.روش:این پژوهش یک مطالعه کیفی اکتشافی با رویکرد گویه محور بود که بر تحلیل محتوای کیفی گویه های منتخب و مشاهدات نظام مند حاصل از اجرای بالینی آزمون استوار شد. داده ها از ثبت موارد ابهام، مکث، درخواست توضیح، مقاومت در پاسخ دهی، و نشانه های سردرگمی پاسخ دهندگان، و نیز از مصاحبه کوتاه پس از آزمون با ۳۰ نفر از شرکت کنندگان گردآوری شد. مشاهدات در بیش از ۱۰۰ فرد بالینی و غیربالینی در تهران طی سال های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴ انجام گرفت. سپس گویه های مسئله دار با متن اصلی انگلیسی مقایسه و بر اساس نوع دشواری زبانی و فرهنگی طبقه بندی شدند.یافته ها:تحلیل داده ها نشان داد دست کم ۱۴ گویه، شامل ۷ گویه در مقیاس وابستگی به مواد و ۷ گویه در مقیاس وابستگی به الکل، با دشواری های معنادار ترجمه ای و فرهنگی همراه بودند. مهم ترین چالش ها شامل واژگان انگ زننده یا محدودکننده، ساختارهای نحوی مبهم یا پیش فرض گذار، و گویه هایی بود که بدون احراز وقوع مصرف، مستقیما به پیامدها یا وابستگی اشاره می کردند. این عوامل می توانند به سردرگمی پاسخ دهنده، پاسخ دهی دفاعی، و کاهش دقت فرایند پاسخ منجر شوند.نتیجه گیری:یافته های این مطالعه نشان می دهد برخی گویه های مرتبط با مصرف مواد و الکل در نسخه فارسی MCMI-III نیازمند بازنگری زبانی و تطبیق فرهنگی هستند. استفاده از واژگان خنثی تر، بازنویسی گویه های پیش فرض گذار، و افزودن دستورالعمل اجرایی استاندارد پیش از این بخش ها می تواند به بهبود وضوح، کاهش سوگیری پاسخ، و افزایش سودمندی بالینی آزمون در بافت ایرانی کمک کند. انجام مطالعات روان سنجی مقایسه ای برای ارزیابی نسخه های اصلاح شده در مراحل بعدی ضروری است.

کلیدواژه ها:

تطبیق فرهنگی ، ترجمه آزمون ، وابستگی به مواد ، وابستگی به الکل ، روایی فرایند پاسخ