بررسی تاثیر آموزش مهارت های خودآگاهی و هوش هیجانی توسط آموزگاران بر رشد اجتماعی، اخلاقی و هیجانی دانش آموزان دوره ابتدایی

دوره ابتدایی به عنوان حساس ترین مرحله شکل گیری شخصیت و الگوهای رفتاری کودکان، نقشی بنیادین در رشد همه جانبه آنان ایفا می کند و در این میان، مهارت های خودآگاهی و هوش هیجانی به عنوان مولفه هایی کلیدی در شکل گیری توانمندی های روان شناختی و اجتماعی، از جایگاه ویژه ای برخوردارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش مهارت های خودآگاهی و هوش هیجانی توسط آموزگاران بر رشد اجتماعی، اخلاقی و هیجانی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. این مطالعه به روش مروری نظام مند و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی پژوهش های پیشین صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان داد که آموزش مهارت های خودآگاهی و هوش هیجانی توسط آموزگاران، تاثیرات چشمگیری بر ابعاد مختلف رشد دانش آموزان دارد؛ به گونه ای که در بعد رشد اجتماعی، بهبود معناداری در مهارت های ارتباطی، توانایی حل تعارض، همکاری گروهی، همدلی، مسئولیت پذیری اجتماعی و کاهش رفتارهای پرخاشگرانه در میان دانش آموزان مشاهده شد و در بعد رشد اخلاقی، ارتقای سطح قضاوت اخلاقی، تقویت ارزش هایی همچون صداقت، احترام و عدالت خواهی و افزایش رفتارهای نوع دوستانه و مسئولانه در محیط مدرسه را به دنبال داشت و در بعد رشد هیجانی نیز موجب افزایش توانایی شناسایی و مدیریت هیجانات، کاهش اضطراب و استرس تحصیلی، بهبود خودتنظیمی هیجانی و افزایش انگیزش درونی و عزت نفس دانش آموزان گردید. همچنین نتایج موید آن بود که نقش آموزگار به عنوان الگو و تسهیل گر فرایند یادگیری هیجانی، عاملی تعیین کننده در اثربخشی این آموزش ها به شمار می رود و آموزگارانی که خود از سطح بالای هوش هیجانی برخوردارند و از روش های فعال و تعاملی نظیر قصه گویی، نمایش خلاق، گفت وگوی هدایت شده و بازی های نقش آفرین استفاده می کنند، موفقیت بیشتری در این حوزه کسب کرده اند. در نهایت، بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که گنجاندن برنامه های آموزشی خودآگاهی و هوش هیجانی در برنامه درسی دوره ابتدایی و ارتقای صلاحیت های عاطفی-اجتماعی آموزگاران از طریق دوره های ضمن خدمت، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است؛ زیرا این امر نه تنها موجب بهبود عملکرد تحصیلی، بلکه زمینه ساز رشد همه جانبه شخصیت و سلامت روانی بلندمدت دانش آموزان خواهد شد.

کلیدواژه ها:

خودآگاهی ، هوش هیجانی ، رشد اجتماعی ، رشد اخلاقی ، رشد هیجانی ، دانش آموزان دوره ابتدایی ، آموزگاران