نقش ابزارهای هوش مصنوعی در شخصی سازی یادگیری و برنامه درسی دانش آموزان: مروری سیستماتیک

هدف: نظام های آموزشی سنتی با ساختار ثابت و یکسان (One-size-fits-all)، پاسخگوی نیازهای متنوع فراگیران نیستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی سیستماتیک نقش ابزارهای هوش مصنوعی (AI) در شخصی سازی یادگیری و تغییر پارادایم های برنامه ریزی درسی در مقاطع تحصیلی K−۱۲ انجام شده است.روش شناسی: این پژوهش یک مرور سیستماتیک است که بر اساس استانداردهای پریزما (PRISMA ۲۰۲۰۲۰۲۰۲۰۲۰) انجام شد. جستجوی مقالات در پایگاه های داده معتبر بین المللی (Web of Science, Scopus, ERIC, IEEE) و داخلی در بازه زمانی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ صورت گرفت. پس از غربالگری اولیه ۱۴۵ مقاله و ارزیابی کیفیت روش شناختی با استفاده از ابزار MMAT، در نهایت ۱۵ پژوهش اصیل که دارای بالاترین استانداردهای ورود بودند، برای تحلیل و سنتز نهایی انتخاب شدند.یافته ها: تحلیل موضوعی داده ها منجر به شناسایی چهار مضمون اصلی در کاربرد هوش مصنوعی در برنامه درسی شد: ۱) گذار از زمان بندی ثابت به مسیرها و سرعت یادگیری انطباقی از طریق سیستم های آموزشگر هوشمند (ITS)؛ ۲) تمایز محتوایی و تولید پویای برنامه درسی به کمک هوش مصنوعی مولد (GenAI)؛ ۳) ارزیابی تکوینی مستمر و داربست بندی شناختی در لحظه؛ و ۴) توانمندسازی معلمان و تسهیل اجرای برنامه درسی فراگیر (IEP) از طریق داشبوردهای تحلیلی.نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد هوش مصنوعی صرفا یک تسهیل گر فناورانه نیست، بلکه کاتالیزوری برای تحقق یادگیری در حد تسلط و عاملیت فراگیر است. با این حال، شخصی سازی موفق در عصر هوش مصنوعی نیازمند رویکردی سه گانه شامل الگوریتم های تطبیقی، محتوای درسی معنادار و راهبری فعال انسانی (معلم) است. مدیران و طراحان آموزشی باید به جای تمرکز صرف بر فناوری، بر توسعه سواد هوش مصنوعی و طراحی محتوای ماژولار متمرکز شوند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، شخصی سازی یادگیری ، برنامه ریزی درسی ، آموزش K−۱۲ ، مرور سیستماتیک ، آموزشگر هوشمند