سنجش پویای شناختی با پشتیبانی هوش مصنوعی (AI-Assisted Dynamic Assessment): مرور روایتی فرصت ها و چالش های روان سنجی در مدارس ابتدایی

سنجش پویای شناختی (DA) به عنوان رویکردی فرایندمحور و مبتنی بر نظریه ویگوتسکی، به سنجش ظرفیت یادگیری و پاسخ پذیری به مداخله می پردازد. با این حال، هزینه بالا، نیاز به متخصص و چالش های لجستیکی، مانع مقیاس پذیری آن در مدارس شده است. ظهور هوش مصنوعی و معرفی سنجش پویای شناختی مبتنی بر هوش مصنوعی (AADA)، راهکاری نوین برای غلبه بر این محدودیت ها فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی فرصت ها، چالش ها و الزامات روان سنجی AADA در دوره ابتدایی انجام شد.این مطالعه با روش مرور روایتی و با جست وجوی منابع در پایگاه های داخلی و خارجی (۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴) انجام گرفت. منابع منتخب پس از اعمال ملاک های ورود و خروج، با روش تحلیل مضمون تفسیری مورد تحلیل قرار گرفتند.یافته ها نشان داد که AADA با تحلیل داده های فرایندی (زمان مکث، الگوهای خطا و توالی پاسخ ها)، سنجش شناختی را از ارزیابی ایستا به پایش پویای فرایند یادگیری ارتقا می دهد. شخصی سازی داربست های آموزشی، بازخوردهای هوشمند و شناسایی زودهنگام مشکلات شناختی، از مهم ترین فرصت های این رویکرد است. در مقابل، ابهام در روایی سازه، دشواری بازتعریف پایایی و استانداردسازی در آزمون های تطبیقی، سوگیری الگوریتمی (تهدید انصاف) و چالش تفسیرپذیری مدل ها (جعبه سیاه)، از موانع روان سنجی کلیدی به شمار می روند.در نتیجه، AADA پتانسیل تحولی بالایی دارد، اما استقرار موفق آن منوط به توسعه مدل های روان سنجی پویا، طراحی سیستم های منصفانه و توجه به حریم خصوصی کودکان است. در این چارچوب، هوش مصنوعی باید به عنوان سیستم تصمیم یار شناختی، و نه جایگزین قضاوت حرفه ای معلمان و روان شناسان، بکار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

سنجش پویای شناختی ، هوش مصنوعی ، روان سنجی ، مدارس ابتدایی ، انصاف الگوریتمی