نقش راهبری آموزشی در ارتقای سلامت روان و کاهش فرسودگی معلمان

سلامت روان معلمان به عنوان یکی از مولفه های اساسی کیفیت نظام آموزشی، نقش تعیین کننده ای در اثربخشی فرایند یاددهی–یادگیری و تحقق اهداف تربیتی ایفا می کند. با این حال، معلمان در سال های اخیر به دلیل افزایش فشارهای شغلی، تعدد وظایف، تغییرات برنامه های درسی و کمبود امکانات، بیش از پیش در معرض فرسودگی شغلی قرار گرفته اند. در چنین شرایطی، راهبری آموزشی به عنوان رویکردی نوین با تاکید بر حمایت حرفه ای و بازخورد سازنده، می تواند نقش مهمی در بهبود وضعیت روان شناختی معلمان ایفا کند. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی راهبری آموزشی در ارتقای سلامت روان و کاهش فرسودگی شغلی معلمان انجام شد.پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون (ابتدا و انتهای سال تحصیلی) است. جامعه آماری شامل کلیه معلمان شاغل در ۱۹ مدرسه تحت پوشش راهبری آموزشی بود که از میان آنان، ۷۳ نفر (۲۳ معلم چندپایه و ۵۰ معلم تک پایه) به عنوان نمونه پژوهش مورد بررسی قرار گرفتند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسش نامه سلامت روان گلدبرگ (GHQ-۲۸)، فرسودگی شغلی مسلش (MBI) و پرسش نامه محقق ساخته راهبری آموزشی بود. داده ها با بهره گیری از آزمون تی نمونه های وابسته (زوجی) در نرم افزار تحلیلی ارزیابی شدند.یافته های حاصل از مقایسه داده های ابتدا و انتهای سال تحصیلی نشان داد که اعمال راهبری آموزشی در طول سال، موجب افزایش معنادار نمرات راهبری آموزشی (t=۷.۱۸t=۷.۱۸t=۷.۱۸) و سلامت روان معلمان (t=۵.۹۶t=۵.۹۶t=۵.۹۶) شده است (p<۰.۰۰۱p<۰.۰۰۱p<۰.۰۰۱). همچنین میزان فرسودگی شغلی معلمان در پایان سال تحصیلی با کاهش بسیار چشمگیر و معناداری (t= −۲۱.۴۹t = -۲۱.۴۹t= −۲۱.۴۹) همراه بود.در مجموع، نتایج این پژوهش بر اهمیت راهبری آموزشی مستمر و حمایتی به عنوان یک عامل محافظتی کلیدی تاکید دارد. پیاده سازی این الگوی عملی در مدارس، به ویژه با توجه مضاعف به معلمان کلاس های چندپایه، می تواند نقش بسزایی در بهبود بهزیستی روانی، پایداری شغلی معلمان و در نهایت ارتقای کیفیت نظام آموزشی ایفا نماید.

کلیدواژه ها:

راهبری آموزشی ، سلامت روان ، فرسودگی شغلی ، معلمان ، پیش آزمون-پس آزمون