مطالعه پیامدهای زیستن در فضای مجازی بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان با تاکید بر پلتفرم های اینستاگرام، تلگرام و دیسکورد

هدف: این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل تاثیرات (پیامدهای) استفاده از فضای مجازی، با تمرکز ویژه بر پلتفرم های اینستاگرام، تلگرام و دیسکورد، بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان انجام شده است.روش: این مطالعه با اتخاذ رویکردی ترکیبی (کیفی و کمی)، به گردآوری داده ها از طریق پرسشنامه های استاندارد سنجش میزان استفاده از شبکه های اجتماعی، مقیاس های سنجش مدیریت زمان و کیفیت مطالعه، و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با نمونه ای از دانش آموزان و دانشجویان پرداخته است. داده های کمی با استفاده از تحلیل های آماری توصیفی و استنباطی (مانند همبستگی و رگرسیون) و داده های کیفی از طریق تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند.یافته ها: نتایج حاصل از تحلیل داده ها نشان می دهد که استفاده از پلتفرم های اینستاگرام، تلگرام و دیسکورد تاثیرات دوگانه ای بر عملکرد تحصیلی دارد. از یک سو، این پلتفرم ها در صورت استفاده هدفمند، به عنوان ابزاری برای دسترسی به منابع آموزشی تکمیلی، تشکیل گروه های مطالعاتی و تسهیل ارتباط با همکلاسی ها و اساتید عمل کرده و می توانند به طور مثبت بر یادگیری اثرگذار باشند. از سوی دیگر، استفاده بیش از حد و بدون برنامه، به ویژه برای سرگرمی و گذران وقت، منجر به کاهش تمرکز، اختلال در مدیریت زمان، کاهش بهره وری مطالعاتی و در نهایت افت عملکرد تحصیلی می شود. همچنین، میزان وابستگی به این شبکه ها با کاهش شاخص های موفقیت تحصیلی همبستگی منفی معناداری نشان داد.نتیجه گیری: فضای مجازی، و به طور خاص پلتفرم های مورد بررسی، ابزاری دو لبه در نظام آموزشی محسوب می شوند. بهره گیری صحیح و مدیریت شده از این فضا می تواند فرصت های جدیدی برای ارتقای یادگیری فراهم آورد، در حالی که استفاده نادرست و افراطی، تهدیدی جدی برای عملکرد تحصیلی محسوب می شود. لذا، آموزش سواد رسانه ای، تقویت مهارت های خودتنظیمی و مدیریت زمان، و ایجاد آگاهی نسبت به پیامدهای استفاده از این فضاها، امری ضروری برای دانش آموزان و دانشجویان است.

کلیدواژه ها:

فضای مجازی ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان و دانشجویان ، پلتفرم های اینستاگرام ، تلگرام و دیسکورد