نقش تئاتر مشارکتی در توانمندسازی روانی اجتماعی

این پژوهش با هدف بررسی نقش تئاتر مشارکتی در توانمندسازی روانی اجتماعی، یک مرور نظام مند از مطالعات میان رشته ای انجام شده در حوزه تئاتر کاربردی، روان شناسی روایت، بدن مندی و کنش جمعی ارائه می دهد. با جست وجوی گسترده در پایگاه های داده داخلی و بین المللی و انتخاب مطالعات واجد معیار، تحلیل کیفی مضامین استخراج شده نشان داد که تئاتر مشارکتی سازوکاری چندلایه دارد که در سه سطح فردی، میان فردی و اجتماعی عمل می کند. در سطح فردی، روایت پردازی، نقش آفرینی و تجربه بدن مند موجب افزایش خودآگاهی، بازسازی هویت و تقویت احساس عاملیت می شود. در سطح میان فردی، گروه به عنوان فضایی امن موجب شکل گیری اعتماد، همدلی، گفت وگو و همکاری می گردد و مهارت های ارتباطی را ارتقا می دهد. در سطح اجتماعی، مشارکت در تولید و اجرای جمعی به ظهور آگاهی انتقادی، افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت احساس تعلق منجر می شود. تحلیل نهایی نشان داد که تئاتر مشارکتی نه تنها ابزار بیان تجربه، بلکه چارچوبی برای معنا سازی و بازآرایی روایت های زیسته است و می تواند در گروه های آسیب پذیر، مدارس، سازمان ها و جوامع محلی به عنوان یک رویکرد توانمندساز مورد استفاده قرار گیرد. یافته ها بر یک مدل تلفیقی دلالت دارند که در آن مسیر تحول از روایت تجربه آغاز می شود، از نقش آفرینی و فرایندهای بدن مند عبور می کند، توسط تعامل گروهی تقویت می شود و در نهایت به معناسازی و بازسازی هویت فردی و جمعی می انجامد. این پژوهش ضمن تبیین سازوکارهای تحول، بر ضرورت تربیت تسهیل گران متخصص و طراحی مداخلات ساختارمند برای بهره گیری موثر از تئاتر مشارکتی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

تئاتر مشارکتی ، توانمندسازی روانی اجتماعی ، روایت درمانی ، بدن مندی ، نقش آفرینی ، آگاهی انتقادی