نقش هنر تعاملی و مشارکتی در بازسازی اعتماد اجتماعی

کاهش اعتماد اجتماعی در سال های اخیر به یکی از دغدغه های جدی جوامع تبدیل شده و پیامدهایی چون تضعیف سرمایه اجتماعی، کاهش مشارکت مدنی و افزایش شکاف های فرهنگی را به همراه داشته است. در این میان، هنر تعاملی و مشارکتی به عنوان رویکردهایی نوین در تجربه زیباشناختی و کنش جمعی، ظرفیت هایی قابل توجه برای بازسازی روابط اجتماعی و ایجاد فضاهای گفت وگوی سازنده فراهم می کنند. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی، مرور ادبیات نظری و بررسی مطالعات موردی داخلی و بین المللی انجام شده و از منابع کلیدی حوزه هنر تعاملی و جامعه شناسی هنر برای شکل دهی به چارچوب نظری استفاده کرده است. یافته ها نشان می دهد که هنر تعاملی از طریق درگیرسازی فعال مخاطب و ایجاد تجربه های مشترک، بستر مناسبی برای تقویت همدلی و افزایش اعتماد فردی فراهم می کند؛ درحالی که هنر مشارکتی با دعوت از اعضای جامعه به فرایند خلق جمعی،تقویت حس تعلق، فعال سازی گفتگو و برجسته سازی صداهای کمتر شنیده شده، نقش مهمی در ترمیم اعتماد اجتماعی ایفا می کند. ترکیب این دو رویکرد، بیشترین تاثیر را در ارتقای سرمایه اجتماعی، ایجاد شبکه های تعامل و بازسازی پیوندهای انسانی دارد. براساس نتایج، حمایت از پروژه های هنری تعاملی و مشارکتی، به ویژه در فضاهای عمومی و برنامه های اجتماع محور، می تواند به عنوان راهبردی کاربردی برای نهادهای فرهنگی و مدیریت شهری در جهت تقویت اعتماد و انسجام اجتماعی به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

هنر تعاملی ، هنر مشارکتی ، اعتماد اجتماعی ، سرمایه اجتماعی ، مشارکت فرهنگی ، تجربه زیباشناختی ، هنر شهری