برنامه ریزی شهری و حقوق کودک و نوجوان؛ رویکردی برای حفظ و تحقق شهر دوستدار کودک

شهر دوستدار کودک رویکردی است که کیفیت محیط شهری را از منظر نیازها، حقوق، امنیت، سلامت، مشارکت و فرصت های رشد کودکان و نوجوانان ارزیابی می کند. مسئله اصلی این پژوهش آن است که چگونه می توان از طریق برنامه ریزی شهری و سیاست گذاری فضایی، حقوق کودک و نوجوان را در ساختار شهر تثبیت کرد و از تبدیل شدن مفهوم شهر دوستدار کودک به مجموعه ای از اقدامات مقطعی جلوگیری نمود. هدف پژوهش، تبیین مولفه های برنامه ریزی شهری مبتنی بر حقوق کودک و ارائه چارچوبی برای حفظ و ارتقای شهر دوستدار کودک است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از مطالعه اسناد و ادبیات موضوع انجام شده است. در این چارچوب، چهار محور اساسی شامل حق دسترسی برابر به فضاها و خدمات شهری، حق امنیت و سلامت، حق بازی و اوقات فراغت، و حق مشارکت و شنیده شدن دیدگاه کودکان و نوجوانان بررسی می شود. نتایج نشان می دهد که تحقق شهر دوستدار کودک نیازمند پیوند میان برنامه ریزی کاربری زمین، طراحی فضاهای عمومی، حمل ونقل و دسترسی، مدیریت محیط زیست شهری، نظام خدمات اجتماعی و سازوکارهای مشارکت است. همچنین، ارزیابی مستمر شاخص های کودک محور، توجه به گروه های آسیب پذیر و ایجاد هماهنگی میان نهادهای مدیریت شهری از الزامات پایداری این رویکرد به شمار می آید. بر این اساس، شهر دوستدار کودک زمانی می تواند حفظ شود که حقوق کودکان و نوجوانان از سطح شعار و پروژه های مناسبتی به سطح سیاست، برنامه، بودجه، طراحی و ارزیابی شهری ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی شهری ، حقوق کودک ، حقوق نوجوان ، شهر دوستدار کودک ، مشارکت کودکان