تحلیل جریان معماری سنتی و سنت گرایی در دوره پهلوی دوم مطالعه نمونه های شاخص

دوره پهلوی دوم، از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ هجری شمسی، یکی از مهم ترین دوره های تحول معماری معاصر ایران به شمار می رود. در این دوره، هم زمان با گسترش ارتباط ایران با جهان غرب، ورود فناوری ها و مصالح جدید ساختمانی و شکل گیری نهادهای تخصصی معماری، جریان های متنوعی در معماری ایران پدیدار شدند. معماری این دوره را نمی توان صرفا به تقلید از معماری غرب یا تداوم معماری سنتی محدود کرد؛ بلکه در بخش مهمی از آثار، تلاش برای ایجاد رابطه ای میان سنت تاریخی ایران و الزامات معماری مدرن مشاهده می شود. در این میان، جریان هایی همچون معماری سنتی و سنت گرایی، معماری مدرن متعالی و متاخر، معماری ارگانیک، نوگرایی ایرانی و معماری های تک قابل شناسایی هستند. این مقاله با تمرکز بر نمونه های شاخص معماری دوره پهلوی دوم، به بررسی ویژگی های این جریان ها و نحوه ظهور آن ها در آثار معماری می پردازد. نمونه هایی همچون آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه خیام، مجلس سنا، دانشگاه بوعلی سینا، موزه هنرهای معاصر، برج شهیاد (آزادی)، تئاتر شهر و ورزشگاه فرح آباد (تختی)، نشان می دهند که معماری این دوره عرصه ای برای تجربه هم زمان سنت، مدرنیته، فناوری و جست وجوی هویت معماری ایرانی بوده است. بررسی این آثار نشان می دهد که در بخشی از معماری دوره پهلوی دوم، عناصر تاریخی نه به صورت تزئینات الحاقی، بلکه به عنوان بخشی از منطق شکل گیری بنا و سازمان فضایی و کالبدی آن مورد استفاده قرار گرفته اند.

کلیدواژه ها:

معماری معاصر ایران ، پهلوی دوم ، سنت گرایی ، مدرنیسم ، نوگرایی ایرانی ، معماری های تک ، هویت معماری.