ارایه مدل اقتصاد مدیریت و بازیافت پسماند های پلاستیکی ساحلی بندرعباس با تاکید بر کاهش ورود پلاستیک به خلیج فارس

آلودگی ناشی از پسماندهای پلاستیکی ساحلی یکی از چالش های مهم زیست محیطی در مناطق شهری و ساحلی است که علاوه بر کاهش کیفیت محیط های ساحلی، می تواند از طریق جریان های سطحی، رواناب، فاضلاب، فعالیت های گردشگری و جابه جایی ناشی از باد و جریان های دریایی، موجب انتقال پلاستیک از خشکی به محیط دریایی شود. شهر بندرعباس به دلیل موقعیت جغرافیایی، تراکم فعالیت های شهری و اقتصادی، توسعه سواحل شهری، فعالیت های بندری و مجاورت مستقیم با خلیج فارس، از مناطق مستعد تجمع و انتقال پسماندهای پلاستیکی به محیط دریایی محسوب می شود. هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل اقتصاد مدیریت و بازیافت پسماندهای پلاستیکی ساحلی بندرعباس با تاکید بر کاهش ورود پلاستیک به خلیج فارس است. در این پژوهش، با رویکرد تحلیلی و کاربردی، ابعاد موثر بر مدیریت پسماندهای پلاستیکی شامل پیشگیری از تولید، تفکیک در مبدا، جمع آوری و پاکسازی ساحلی، انتقال، پردازش و بازیافت، مشارکت شهروندان، مشوق های اقتصادی، حکمرانی و نظارت، بازار محصولات بازیافتی و کنترل مسیرهای ورود پسماند به محیط دریایی مورد توجه قرار می گیرد. مدل پیشنهادی بر مبنای رویکرد اقتصاد چرخشی طراحی شده و تلاش دارد مدیریت پسماند پلاستیکی را از یک فرایند صرفا هزینه بر برای جمع آوری و دفع، به یک نظام اقتصادی مدیریتی مبتنی بر کاهش تولید، بازگشت مواد به چرخه مصرف و ایجاد ارزش اقتصادی تبدیل کند. در این مدل، اولویت اصلی بر جلوگیری از ورود پلاستیک به ساحل و خلیج فارس، سپس جمع آوری و بازیافت پسماندهای موجود و در نهایت کاهش تولید پسماندهای پلاستیکی قرار می گیرد. نتایج مورد انتظار نشان می دهد که تلفیق سیاست های پیشگیرانه، سازوکارهای اقتصادی، مدیریت یکپارچه ساحلی، توسعه زیرساخت های تفکیک و بازیافت و مشارکت ذی نفعان می تواند زمینه کاهش بار پلاستیکی واردشده به خلیج فارس، افزایش نرخ بازیافت و ارتقای بهره وری اقتصادی نظام مدیریت پسماند ساحلی بندرعباس را فراهم سازد. این مدل می تواند به عنوان چارچوبی برای برنامه ریزی شهرداری، سازمان های متولی محیط زیست، بخش خصوصی و سایر نهادهای مرتبط در مدیریت پایدار پسماندهای پلاستیکی ساحلی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پسماند پلاستیکی ، اقتصاد چرخشی ، مدیریت پسماند ، بازیافت ، سواحل بندرعباس ، خلیج فارس ، آلودگی دریایی