مقایسه تطبیقی و تلفیقی روش های مدیریت تطبیقی و سنتی منابع آب

مدیریت منابع آب با دو رویکرد اصلی سنتی (تامین محور) و تطبیقی مواجه است. این مقاله با هدف مقایسه نظام مند این دو رویکرد از منظرهای مختلف شامل مبانی نظری، مکانیسم ها، ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی، الگوها و مدل های مرتبط، و بررسی نمونه های موفق و ناموفق تدوین شده است. روش تحقیق مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات علمی و تحلیل مطالعات موردی می باشد. یافته ها نشان می دهد مدیریت سنتی با ساختار متمرکز و بالا به پایین و فرض ایستایی ، در شرایط پایدار پاسخگوی نیازها بوده اما در مواجهه با عدم قطعیت های اقلیمی و تغییرات سریع، ناکارآمد است. در مقابل، مدیریت تطبیقی با رویکرد یادگیری مبتنی بر آزمایش، مشارکت ذی نفعان و انعطاف پذیری، راهکاری پایدارتر ارائه می دهد، هرچند با موانع نهادی، هزینه های اجرایی و پیچیدگی های عملیاتی مواجه است. نتایج نشان می دهد تلفیق هوشمندانه هر دو رویکرد، مسیر گذار به مدیریت پایدار منابع آب را هموار می سازد. همچنین برای کارامدتر شدن این روش، تلفیق روش های یکپارچه با نگاه زیست محور و مشارکتی باید مد نظر قرار گیرد. با استفاده از مدیریت یکپارچه تضمینی مبنی بر عدم آسیب بین بخش ها و هماهنگی بین بخشی ایجاد می گردد. با اعمال روش مشارکتی اجرا و عدالت را تضمین شده و قابلیت اعتماد و پذیرش موضوعات بین کشاورزان افزایش می یابد و با دخیل نمودن روش زیست محوری پایداری اکوسیستم در فرایند تضمین گردیده و در نهایت مدیریت تطبیقی امکان تغییر مسیر بر اساس نتایج را فراهم می کند. به عبارت دیگر، بهترین سیستم، مدیریتی اجتماعی، بوم آگاه و منعطف است که در عین استفاده از زیرساخت های ضروری، جایگاه مردم و طبیعت را به رسمیت بشناسد.

کلیدواژه ها:

مدیریت منابع آب ، روش سنتی ، روش تطبیقی ، مدیریت تلفیق روش ها.