تحلیل رابطه تراکم ارتفاعی و بهرهوری انرژی در بافتهای مسکونی مطالعه تطبیقی ساختمانهای بلندمرتبه و کم مرتبه

رشد شتابان جمعیت شهری و محدودیت منابع زمین، بلندمرتبه سازی را به یکی از راهبردهای غالب توسعه مسکن در کلانشهرها تبدیل کرده است؛ اما شواهد تجربی نوظهور نشان می دهد افزایش ارتفاع ساختمان لزوما به معنای بهبود بهره وری انرژی یا افزایش تراکم موثر جمعیتی نیست. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و تطبیقی-اسنادی، رابطه میان تراکم ارتفاعی و شاخص های بهره وری انرژی را در دو گونه ساختمانی بلندمرتبه (بیش از بیست طبقه) و کم مرتبه (تا شش طبقه) بررسی می کند. داده ها از پژوهش های میدانی و اسنادی معتبر بین المللی و داخلی گردآوری و در قالب جداول و نمودارهای تطبیقی تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد شدت مصرف برق در ساختمان های بلندمرتبه به طور میانگین ۱۳۷ درصد و مصرف سوخت فسیلی حدود ۴۲ درصد بیشتر از ساختمان های کم مرتبه است (Godoy-Shimizu et al., ۲۰۱۸)، در حالی که تراکم موثر قابل دستیابی در بافت های کم مرتبه فشرده (مانند بلوک های محصور یا ردیفی) می تواند با تراکم برج های بلندمرتبه برابری کند یا حتی از آن پیشی بگیرد (Steadman, ۲۰۱۴). همچنین بر پایه تحلیل چرخه حیات، گونه شهری «تراکم بالا با کم مرتبه سازی» کمترین انتشار گازهای گلخانه ای را در طول چرخه حیات به ازای هر نفر داراست (Pomponi et al., ۲۰۲۱). نتایج پژوهش پیشنهاد می کند سیاست های تراکم سازی شهری، به جای تمرکز صرف بر افزایش ارتفاع، باید بر ترکیب هوشمندانه فرم ساختمانی، فشردگی بافت شهری و طراحی غیرفعال انرژی متمرکز شوند.

کلیدواژه ها:

تراکم ارتفاعی ، بهره وری انرژی ، ساختمان بلندمرتبه ، ساختمان کم مرتبه ، بافت مسکونی ، تحلیل تطبیقی