ارزیابی تاثیر نوسازی بافت های فرسوده بر توسعه پایدار شهری (مطالعه موردی: شهرستان ملایر)

هدف: هدف این پژوهش، ارزیابی تاثیر برنامه های نوسازی بافت های فرسوده بر تحقق شاخص های توسعه پایدار شهری در شهرستان ملایر است. این مطالعه به دنبال شناسایی شکاف میان مداخلات کالبدی صورت گرفته و وضعیت شاخص های چهارگانه پایداری (کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی) است.روش شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است. گردآوری داده ها با استفاده از روش آمیخته (کمی-کیفی) و از طریق اسناد بالادستی و پرسشنامه محقق ساخته (تکمیل شده توسط ۱۸۴ نفر از ساکنان و کارشناسان) صورت گرفته است. برای تحلیل داده ها از آزمون های T-test، همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) استفاده شده و اولویت بندی محلات نیز از طریق مدل TOPSIS انجام شده است.یافته ها: نتایج نشان می دهد که مداخلات انجام شده در بافت فرسوده ملایر، بیشترین تاثیر مثبت را بر بهبود شاخص های کالبدی (بهسازی معابر و مسکن) و شاخص های اجتماعی (ارتقای امنیت) داشته است. با این حال، تحلیل ها بیانگر ضعف معنادار در مولفه های اقتصادی (عدم رونق پایدار کسب وکارهای محلی) و شاخص های زیست محیطی (سرانه فضای سبز و مدیریت پسماند) است. یافته های مدل SEM تایید می کند که میان نوسازی کالبدی و توسعه پایدار شهری همبستگی مستقیم وجود دارد، اما این تاثیر بدون توجه به ابعاد اقتصادی و زیست محیطی، به پایداری جامع نمی انجامد.نتیجه گیری: برنامه های نوسازی در ملایر همچنان متکی بر رویکرد کالبد محور است. برای دستیابی به توسعه پایدار شهری، گذار از «نوسازی صرف» به «بازآفرینی جامع» ضروری است. پیشنهاد می شود سیاست گذاری های آتی با تمرکز بر توانمندسازی اقتصادی ساکنان، افزایش مشارکت مدنی و تاب آوری زیست محیطی بازنگری شوند تا ضمن حفظ هویت محلی، عدالت فضایی و کیفیت زندگی در بافت های فرسوده محقق گردد.

کلیدواژه ها:

بافت فرسوده ، توسعه پایدار شهری ، بازآفرینی شهری ، شهرستان ملایر ، مدل سازی معادلات ساختاری.