تحلیل اثرات تغییر کاربری اراضی بر ساختار کالبدی، اقتصادی و زیست محیطی شهر بندرعباس و ارائه چارچوب تصمیم گیری بهینه

تغییر کاربری اراضی یکی از مهم ترین فرآیندهای موثر بر توسعه شهری است که آثار گسترده ای بر ساختار کالبدی، اقتصاد شهری، محیط زیست و کیفیت زندگی شهروندان بر جای می گذارد. در شهرهای بندری مانند بندرعباس، رشد سریع جمعیت، توسعه فعالیت های بندری، صنعتی، تجاری و خدماتی، افزایش تقاضا برای زمین و گسترش ساخت وسازها، موجب تغییرات گسترده در الگوی کاربری اراضی شده است. این تغییرات اگر بدون برنامه ریزی و مدیریت صحیح انجام شوند، می توانند پیامدهایی نظیر گسترش پراکنده شهر، افزایش هزینه های خدمات رسانی، تخریب منابع طبیعی، کاهش اراضی کشاورزی، افزایش ترافیک و تشدید مشکلات زیست محیطی را به همراه داشته باشند. مطالعات انجام شده درباره بندرعباس نشان می دهد که طی دهه های گذشته، توسعه شهری موجب تبدیل بخش قابل توجهی از اراضی بایر، اراضی کشاورزی و نواحی ساحلی به کاربری های شهری شده است که این امر ضرورت مدیریت علمی تغییرات کاربری اراضی را دوچندان می کند. هدف این پژوهش، تحلیل اثرات تغییر کاربری اراضی بر ساختار کالبدی، اقتصادی و زیست محیطی شهر بندرعباس و ارائه چارچوبی برای تصمیم گیری بهینه در مدیریت توسعه شهری است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است و اطلاعات مورد نیاز آن از طریق مطالعات کتابخانه ای، اسناد طرح های توسعه شهری، مقالات علمی و گزارش های معتبر داخلی و بین المللی گردآوری شده است.نتایج پژوهش نشان می دهد که مدیریت اصولی تغییر کاربری اراضی، مبتنی بر ظرفیت های اکولوژیک، طرح های جامع و تفصیلی، فناوری های GIS و سنجش از دور و مشارکت ذی نفعان، می تواند ضمن جلوگیری از گسترش بی رویه شهر، موجب ارتقای بهره وری اقتصادی، حفاظت از محیط زیست، بهبود ساختار کالبدی و افزایش پایداری شهری شود. همچنین ارائه یک چارچوب تصمیم گیری چندمعیاره برای ارزیابی درخواست های تغییر کاربری، می تواند فرآیند تصمیم گیری در مدیریت شهری بندرعباس را شفاف تر و کارآمدتر سازد.

کلیدواژه ها:

تغییر کاربری اراضی ، توسعه شهری ، ساختار کالبدی ، محیط زیست شهری ، اقتصاد شهری ، شهر بندرعباس ، برنامه ریزی کاربری اراضی ، توسعه پایدار.