کاربرد سامانه های اطلاعات مکانی و مدل سازی اطلاعات ساختمان در بهینه سازی مکان یابی و مدیریت عملیات ایستگاههای اتش نشانی شهرداری تهران

مدیریت بحران و ایمنی شهری در کلانشهرهایی نظیر تهران، نیازمند به کارگیری فناوری های نوین اطلاعاتی و مکانی برای افزایش سرعت و دقت در تصمیم گیری های عملیاتی است. سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران با دارا بودن بیش از ۱۳۰ ایستگاه، یکی از گسترده ترین شبکه های امدادی کشور را مدیریت می کند. با این حال، پراکندگی نامناسب ایستگاه ها، تغییرات سریع کاربری اراضی و رشد جمعیت در مناطق مختلف، کارایی این شبکه را با چالش مواجه ساخته است. این پژوهش با هدف بررسی کاربرد تلفیقی سامانه های اطلاعات مکانی (GIS) و مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) در بهینه سازی مکان یابی ایستگاه های جدید آتش نشانی و مدیریت عملیاتی ساختمان های موجود با تاکید بر نقش سازمان آتش نشانی شهرداری تهران در منطقه ۴ انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد بالادستی شهرداری تهران، تحلیل داده های مکانی منطقه ۴ با نرم افزار GIS و بررسی قابلیت های BIM در مدیریت ساختمان های هوشمند صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که منطقه ۴ با مساحتی حدود ۶۱ کیلومتر مربع و جمعیتی بیش از ۳۵۰ هزار نفر، دارای ۴ ایستگاه آتش نشانی فعال است که این تعداد با توجه به استانداردهای جهانی (حداقل ۸ ایستگاه) بسیار ناکافی می باشد. همچنین تحلیل مکانی با استفاده از GIS نشان می دهد که ۳۵ درصد از نقاط پرخطر منطقه در شعاع پوشش موثر ایستگاه های موجود قرار ندارند. پیاده سازی مدل ترکیبی GIS-BIM می تواند ضمن شناسایی نقاط بهینه برای احداث ایستگاه های جدید، امکان مدیریت هوشمند ساختمان های موجود از جمله پایش مصرف انرژی، مدیریت تاسیسات و برنامه ریزی نگهداری و تعمیرات را فراهم آورد. این پژوهش پیشنهاد می دهد که شهرداری تهران با ایجاد پایگاه داده مکانی یکپارچه و الزام به استفاده از BIM در طراحی و ساخت ایستگاه های جدید، گام های موثری در ارتقای کارایی عملیاتی سازمان آتش نشانی و افزایش ایمنی شهری بردارد.

کلیدواژه ها:

سامانه اطلاعات مکانی (GIS) ، مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) ، مکان یابی ایستگاه آتش نشانی ، مدیریت عملیاتی ، سازمان آتش نشانی شهرداری تهران ، منطقه ۴ تهران