بازخوانی الگوهای معماری بومی تهران و کاربست آن در طراحی ایستگاه های آتش نشانی شهرداری تهران با رویکرد هویت بخشی شهری (مطالعه موردی: منطقه ۱۱)

کلانشهر تهران در دهه های اخیر با توسعه شتابان و بی رویه، هویت معماری و شهری خود را تا حد زیادی از دست داده است. ساختمان های عمومی از جمله ایستگاه های آتش نشانی که باید نماد ایمنی، صلابت و خدمت رسانی به شهروندان باشند، غالبا با رویکردهای صرفا عملکردی و فاقد هویت طراحی شده اند. این پژوهش با هدف بازخوانی الگوهای معماری بومی تهران و کاربست آن در طراحی ایستگاه های آتش نشانی شهرداری تهران با رویکرد هویت بخشی شهری در منطقه ۱۱ انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد بالادستی شهرداری تهران از جمله مصوبه توسعه ساختمان سبز و معماری پایدار و طرح تفصیلی منطقه ۱۱، تحلیل نمونه های شاخص معماری بومی تهران (خانه های قدیمی، آب انبارها و یخچال های طبیعی) و مطالعه میدانی وضعیت ایستگاه های موجود صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که الگوهای معماری بومی تهران شامل حیاط مرکزی، ایوان، بادگیر، حوض، سایه بان، پلان فشرده، جداره های با مصالح سنگین (آجر و خشت) و جهت گیری مناسب نسبت به خورشید و باد، می توانند تا ۴۲ درصد در کاهش مصرف انرژی، ۳۶ درصد در بهبود آسایش حرارتی و ۲۹ درصد در افزایش رضایتمندی کاربران موثر باشند. همچنین منطقه ۱۱ با بافت تاریخی-فرسوده، تراکم بالای جمعیت و معابر تنگ، ظرفیت بالایی برای احیای هویت شهری از طریق معماری بومی دارد. این پژوهش پیشنهاد می دهد که سازمان آتش نشانی شهرداری تهران با همکاری معاونت شهرسازی و معماری، در طراحی ایستگاه های جدید و به سازی ایستگاه های موجود، از الگوهای معماری بومی تهران بهره گرفته و بدین ترتیب ضمن کاهش مصرف انرژی، به هویت بخشی شهری و ارتقای کیفیت محیط کار پرسنل کمک نماید.

کلیدواژه ها:

معماری بومی تهران ، هویت شهری ، ایستگاه آتش نشانی ، سازمان آتش نشانی شهرداری تهران ، منطقه ۱۱ تهران ، اقلیم گرم و خشک