بررسی نقش اکولوژی شهری و زیرساخت های سبز در مدیریت بحران و ارتقای ایمنی شهری با تاکید بر نقش سازمان آتش نشانی شهرداری تهران (مطالعه موردی: منطقه ۲۲)

رشد بی رویه شهرنشینی و تغییرات اقلیمی، کلانشهر تهران را با چالش های جدی در حوزه مدیریت بحران، ایمنی شهری و پایداری زیست محیطی مواجه ساخته است. اکولوژی شهری و زیرساخت های سبز به عنوان رویکردی نوین در برنامه ریزی شهری، می توانند نقش موثری در کاهش خطرات طبیعی، مدیریت رواناب های سطحی، کاهش جزایر حرارتی و ارتقای ایمنی شهری ایفا نمایند. سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران به عنوان یکی از نهادهای کلیدی در مدیریت بحران، نیازمند به کارگیری رویکردهای اکولوژیک در طراحی و استقرار ایستگاه های خود می باشد. این پژوهش با هدف بررسی نقش اکولوژی شهری و زیرساخت های سبز در مدیریت بحران و ارتقای ایمنی شهری با تاکید بر نقش سازمان آتش نشانی شهرداری تهران در منطقه ۲۲ انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد بالادستی شهرداری تهران از جمله مصوبه توسعه ساختمان سبز و طرح جامع مدیریت بحران، و همچنین مطالعه میدانی وضعیت اکولوژیک و زیرساخت های سبز منطقه ۲۲ صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که منطقه ۲۲ با دارا بودن فضاهای سبز وسیع (بیش از ۱۲۰۰ هکتار)، رودخانه های فصلی و باغات، از پتانسیل بالایی برای پیاده سازی رویکردهای اکولوژیک برخوردار است. با این حال، پراکندگی نامناسب ایستگاه های آتش نشانی (تنها ۴ ایستگاه فعال)، عدم بهره گیری از زیرساخت های سبز در طراحی محیط پیرامون ایستگاه ها و کمبود مسیرهای دسترسی سبز، کارایی عملیاتی سازمان را در شرایط بحران با محدودیت مواجه ساخته است. بر اساس نتایج، طراحی شبکه های سبز دسترسی، ایجاد کمربند سبز حفاظتی پیرامون ایستگاه ها، استفاده از گونه های گیاهی مقاوم به حریق و سازگار با اقلیم، و به کارگیری سیستم های مدیریت رواناب مبتنی بر طبیعت، می تواند ضمن کاهش خطرات زیست محیطی، زمان پاسخ گویی سازمان آتش نشانی را تا ۲۵ درصد بهبود بخشد. این پژوهش پیشنهاد می دهد که شهرداری تهران با همکاری سازمان آتش نشانی، برنامه ریزی اکولوژیک را در طراحی ایستگاه های جدید و به سازی ایستگاه های موجود در دستور کار قرار داده و از ظرفیت مصوبه توسعه ساختمان سبز برای ایجاد زیرساخت های سبز پایدار استفاده نماید.

کلیدواژه ها:

اکولوژی شهری ، زیرساخت های سبز ، مدیریت بحران ، سازمان آتش نشانی شهرداری تهران ، منطقه ۲۲ تهران ، ایمنی شهری