بررسی طرح ساماندهی مخازن پسماند شهری با رویکرد مخازن زیرزمینی و نقش آن در ارتقای کیفیت محیط زیست و مدیریت بحران شهری (مطالعه موردی: سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران)

مدیریت پسماند شهری به عنوان یکی از چالش های اساسی کلانشهرها، تاثیر مستقیمی بر کیفیت محیط زیست، سلامت عمومی و زیبایی شناسی شهری دارد. شهر تهران با تولید روزانه بیش از ۷۰۰۰ تن پسماند، همواره با معضلات ناشی از استقرار نامناسب مخازن زباله در سطح معابر، از جمله آلودگی بصری، انتشار بوی نامطبوع، تولید شیرابه، جذب حیوانات موذی و دسترسی زباله گردها مواجه بوده است. سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران در سال های اخیر، طرح توسعه مخازن زیرزمینی پسماند را به عنوان راهکاری نوین برای ساماندهی این معضل در دستور کار قرار داده است. این پژوهش با هدف بررسی طرح ساماندهی مخازن پسماند شهری با رویکرد مخازن زیرزمینی و نقش آن در ارتقای کیفیت محیط زیست و مدیریت بحران شهری، با تاکید بر تجربه سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد و گزارش های رسمی سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران، مطالعه میدانی وضعیت مخازن زیرزمینی نصب شده در مناطق ۱۲ و ۱۷، و مصاحبه با کارشناسان این سازمان صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که اجرای پایلوت مخازن زیرزمینی در مناطق ۱۲ (۳۳ مخزن) و ۱۷ (۱۳ مخزن) با استقبال گسترده شهروندان مواجه شده و مزایای قابل توجهی از جمله کاهش ۸۵ درصدی آلودگی بصری، کاهش ۷۰ درصدی بوی نامطبوع، کاهش ۹۰ درصدی دسترسی حیوانات موذی و زباله گردها، و کاهش ۶۰ درصدی پراکندگی پسماند در اطراف مخازن را به همراه داشته است. همچنین این طرح با کاهش نقاط تجمع پسماند در سطح معابر، نقش موثری در مدیریت بحران شهری (به ویژه در شرایط زلزله و سیلاب) ایفا می کند و دسترسی خودروهای امدادی را تسهیل می نماید. بر اساس نتایج، برنامه توسعه این طرح در ۲۰۰ تا ۳۰۰ نقطه دیگر تهران در دستور کار قرار دارد. این پژوهش پیشنهاد می دهد که شهرداری تهران با تسریع در توسعه مخازن زیرزمینی، تدوین دستورالعمل های فنی استاندارد، آموزش شهروندان و ایجاد سامانه پایش هوشمند، گام های موثری در ارتقای کیفیت محیط زیست شهری و کاهش مخاطرات ناشی از مدیریت نامناسب پسماند بردارد.

کلیدواژه ها:

مدیریت پسماند شهری ، مخازن زیرزمینی ، سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران ، کیفیت محیط زیست ، مدیریت بحران شهری