نقش جو سازمانی مدرسه و سبک تعامل معلم با دانش آموز در شکل گیری و رشد قضاوت اخلاقی دانش آموزان

قضاوت اخلاقی یکی از مولفه های اساسی رشد اخلاقی دانش آموزان و از اهداف مهم نظام تعلیم و تربیت است که شکل گیری آن صرفا به آموزش مستقیم مفاهیم و ارزش های اخلاقی محدود نمی شود، بلکه در بستر تعاملات اجتماعی و تجربه های روزمره دانش آموزان در محیط مدرسه نیز تکوین می یابد. ازاین رو، جو سازمانی مدرسه و کیفیت تعامل معلم - دانش آموز می توانند در ایجاد فرصت های لازم برای تجربه عدالت، احترام، مشارکت، مسئولیت پذیری، خودمختاری و گفت وگوی اخلاقی نقش تعیین کننده ای داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و تلفیق شواهد نظری و تجربی درباره نقش جو سازمانی مدرسه و سبک تعامل معلم - دانش آموز در شکل گیری و رشد قضاوت اخلاقی دانش آموزان انجام شده است. این مطالعه با رویکرد مرور تحلیلی، ادبیات نظری و پژوهش های تجربی مرتبط را بررسی و یافته ها را بر اساس مولفه های جو سازمانی، ابعاد تعامل معلم دانش آموز و سازوکارهای موثر بر رشد قضاوت اخلاقی دسته بندی و تحلیل می کند. یافته های تلفیقی نشان می دهد جو مدرسه ای مبتنی بر عدالت، اعتماد، حمایت، مشارکت، امنیت روانی و روابط محترمانه، زمینه مساعدتری برای درونی سازی ارزش ها و ارتقای استدلال و قضاوت اخلاقی فراهم می سازد. همچنین، سبک تعامل مشارکتی، حمایتگر و گفت وگو محور معلم، از طریق تقویت خودمختاری، فرصت استدلال اخلاقی، مشارکت در تصمیم گیری و تجربه روابط عادلانه، می تواند رشد قضاوت اخلاقی دانش آموزان را تسهیل کند. بر این اساس، تعامل معلم دانش آموز را می توان یکی از سازوکارهای مهم پیوند دهنده جو سازمانی مدرسه با رشد اخلاقی دانست. نتایج بر ضرورت رویکردی نظام مند به تربیت اخلاقی و توجه همزمان به ساختار سازمانی مدرسه و کیفیت روابط تربیتی تاکید دارد.