مروری بر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و سرزندگی تحصیلی نوجوانان با تاکید بر انعطاف پذیری روان شناختی

مقدمه و هدف: دوره نوجوانی با دگرگونی های گسترده در سطوح زیستی، شناختی، هیجانی و اجتماعی همراه است. سرزندگی تحصیلی سازه ای کلیدی در تبیین موفقیت های آموزشی و کارکرد تحصیلی دانش آموزان محسوب می شود. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) به عنوان رویکردی برجسته از موج سوم شناختی-رفتاری، با هدف ارتقای انعطاف پذیری روانی، توانمندی قابل توجهی در افزایش سلامت روان و بهبود شاخص های تحصیلی نشان داده است. پژوهش مروری حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر سرزندگی تحصیلی نوجوانان با تاکید بر نقش انعطاف پذیری روان شناختی انجام شد.روش: این مطالعه با رویکرد مروری نظام مند و با استفاده از الگوی پریسما انجام شد. مقالات مرتبط در پایگاه های داخلی SID، Civilica، Noormags و Magiran و پایگاه های بین المللی Google Scholar، PubMed، ScienceDirect و Scopus در بازه زمانی ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۵ در ایران و ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۶ در منابع بین المللی جست وجو شدند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج و ارزیابی کیفیت، مقالات مرتبط به طور کامل بررسی شدند.یافته ها: یافته ها در چهار محور اصلی شامل اثربخشی بر سرزندگی تحصیلی، اثربخشی بر انعطاف پذیری روان شناختی، اثربخشی بر متغیرهای روان شناختی مرتبط، و مقایسه با سایر درمان ها طبقه بندی شدند. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افزایش سرزندگی تحصیلی و انعطاف پذیری روان شناختی در جمعیت های مختلف به ویژه نوجوانان تاثیر مثبت و معنادار داشت. همچنین اثربخشی این درمان بر کاهش اضطراب اجتماعی، کم رویی، اضطراب، خودانتقادگری، نشخوار فکری، اهمال کاری تحصیلی و اضطراب فراگیر و افزایش خودکارآمدی، خودنظم جویی تحصیلی و بهزیستی تایید شد.نتیجه گیری: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با تقویت انعطاف پذیری روان شناختی و کاهش اجتناب تجربی، افزایش پذیرش و گسلش شناختی و تقویت رفتارهای ارزش محور، تاثیر مثبت و معناداری بر سرزندگی تحصیلی نوجوانان دارد. پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی مبتنی بر این رویکرد در مدارس و مراکز مشاوره به عنوان مداخله ای مکمل جهت ارتقای سرزندگی تحصیلی و سلامت روان نوجوانان طراحی و اجرا شود.

کلیدواژه ها:

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد ، سرزندگی تحصیلی ، انعطاف پذیری روان شناختی ، نوجوانان ، مرور نظام مند