حقوق حریم خصوصی در عصر دیجیتال: چالش ها، فرصت ها و افق های پیش رو

حریم خصوصی، به عنوان یکی از بنیادی ترین حقوق بشری، در گذار از عصر صنعتی به عصر دیجیتال دستخوش تحولات پارادایمی عمیقی شده است. در حالی که مفهوم سنتی حریم خصوصی بر پایه «حق تنهایی» و مصونیت قلمرو فیزیکی استوار بود، عصر دیجیتال با پدیده ای به نام «حریم خصوصی اطلاعاتی» و چالش های «داده های کلان» (Big Data) مواجه است. این مقاله به بررسی تطبیقی و تحلیلی وضعیت حقوق حریم خصوصی در زیست بوم دیجیتال می پردازد. چالش هایی نظیر سرمایه داری نظارتی، هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و نظارت دولتی، مرزهای سنتی حریم خصوصی را درنوردیده اند. در مقابل، فناوری های نوین نظیر رمزنگاری هم ریخت، بلاک چین و رویکرد «حریم خصوصی توسط طراحی» فرصت های بی سابقه ای را برای بازپس گیری کنترل داده ها فراهم کرده اند. این پژوهش با واکاوی چارچوب های حقوقی جهانی (نظیر GDPR) و حقوق داخلی ایران، به ارائه راهکارهایی برای توازن میان نوآوری فناوری و صیانت از کرامت انسانی می پردازد.

کلیدواژه ها:

حریم خصوصی دیجیتال ، حقوق داده ها ، هوش مصنوعی ، سرمایه داری نظارتی ، رمزنگاری ، حقوق فناوری اطلاعات.