بوطیقای بوم شناختی و جامعه شناسی زبان: واکاوی الگوهای بازآفرینی و توسعه پذیری فرهنگ و گویش لری لوداب در مواجهه با دگردیسی های جهان مدرن

پژوهش حاضر با هدف واکاوی سازوکارهای صیانت، بازتولید گفتمانی و غنی سازی بوم شناختی زبان و میراث فرهنگی منطقه لوداب (واقع در استان کهگیلویه و بویراحمد) در چارچوب نظریه های جامعه شناسی زبان و زبان شناسی فرهنگی سامان یافته است. گذار شتابان جوامع بومی به سوی زیست مدرن و گسترش فناوری های ارتباطی، تعادل اکولوژی زبانی خرده فرهنگ های حاشیه ای را به چالش کشیده و نسل های نوخاسته را در معرض گسست زبانی قرار داده است. جامعه آماری این تحقیق شامل ۶۵۰ تن از ساکنان بومی، نخبگان محلی، معلمان و مهاجران لودابی تبار است که به شیوه نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده مورد سنجش قرار گرفتند. ابزار پژوهش پرسش نامه استاندارد نگرش زبانی و مصاحبه های میدانی نیمه ساختاریافته پیرامون متغیرهای انتقال بین نسلی، غنای واژگانی، پرستیژ اجتماعی و پتانسیل دیجیتالی سازی میراث شفاهی بود. جهت ارزیابی فرضیات از شاخص های آماری نظیر میانگین (Mean)، انحراف معیار (SD)، آماره آزمون تی برای نمونه های مستقل (T value)، آماره تحلیل واریانس (F value) و سطح معناداری (P value) بهره گرفته شد. یافته های میدانی نشان داد که نمره میانگین آگاهی هویتی و میل به بقای زبانی در میان کهنسالان به طور معناداری بالاتر از نسل جوان است؛ با این حال، ضریب اشتیاق به ابزارهای مدرن بازنمایی (نظیر تولید پادکست های بومی و شبکه های اجتماعی) در میان جوانان تفوق بارزی دارد. نتایج آماری اثبات نمود که ارتقای پرستیژ نمادین گویش محلی و ثبت سامان مند واژگان رو به زوال زیست بوم لوداب در رسانه های تعاملی، موثرترین استراتژی برای گذار از انفعال فرهنگی به خلاقیت زبانی است.

کلیدواژه ها:

گویش لری لوداب ، زبان شناسی فرهنگی ، مرگ زبان ، بوم شناسی زبان ، بازآفرینی هویت بومی ، ادبیات شفاهی.