تحلیل آثار نابرابری اجتماعی بر سطح مشارکت و پذیرش برنامه های توسعه پایدار در جوامع محلی

نابرابری، تنها یک پدیده اقتصادی، نیست بلکه ابعاد چندگانه، طبقاتی، منزلتی و قدرتی بر اساس چارچوب نظری ماکس وبر دارد. مقاله تبیین می کند که چگونه این وجوه نابرابری به فرسایش سرمایه اجتماعی، بی اعتمادی نهادی و فردی و در نهایت به کاهش انگیزه و امکان مشارکت در پروژه های توسعه ای منجر می شود. از دست رفتن حس عاملیت، بروز پدیده هایی نظیر تقدیرگرایی و درماندگی آموخته شده و نیز چرخه معیوب جذب منافع توسط نخبگان (Elite Capture) از جمله پیامدهای مخرب نابرابری است که موفقیت برنامه های توسعه پایدار را به چالش می کشد. هدف اصلی این تحقیق پر کردن شکاف دانشی موجود در حوزه مدل سازی مکانیزم های اثرگذاری ابعاد غیرمادی نابرابری بر کنش های مشارکتی است و بر ضرورت گنجاندن پیوست عدالت اجتماعی در طرح های توسعه ای تاکید دارد. از منظر روش شناختی این مطالعه از رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون (Thematic Analysis) اساس الگوی شش مرحله ای براون و کلارک (Clarke, ۲۰۰۶ & Brown) انجام شده است. داده ها از طریق ۱۶ مصاحبه نیمه ساختار یافته با اعضای جامعه محلی که با نمونه گیری هدفمند و سپس گلوله برفی انتخاب شدند، جمع آوری گردید. پس از کدگذاری بیش از ۱۰۰ کد مفهومی، اولیه این کدها در فرایند تحلیل به ۲۰ زیرمقوله فرعی و نهایتا به ۱۰ مضمون اصلی تبدیل شدند. یافته های کلیدی پژوهش نشان می دهد که نابرابری اجتماعی از طریق پنج مسئله اصلی و محوری که بیشترین فراوانی را در میان کدهای اولیه داشته اند بر مشارکت تاثیر می گذارد. مهم ترین این مسائل شامل تمرکزگرایی و تصمیم گیری از بالا به پایین است که منجر به حذف مشارکت واقعی می شود. نتیجه گیری این است که پایداری زیست محیطی و موفقیت طرح های توسعه تنها از مسیر عدالت اجتماعی می گذرد و نیازمند راهبردهای توانمندسازی و اعتمادسازی برای ترمیم شکاف های نابرابری است.

کلیدواژه ها:

نابرابری اجتماعی ، توسعه پایدار ، مشارکت اجتماعی