تدوین چارچوب طراحی مسکن معاصر در اقلیم سرد و کوهستانی بر پایه بازتفسیر اصول معماری بومی اورامان؛ تلفیقی از نظریه های آموس راپاپورت و کنت فرامپتون

معماری بومی به عنوان حاصل تعامل هوشمندانه انسان با اقلیم، بستر طبیعی و فرهنگ واجد اصولی است که می تواند در ارتقای کیفیت معماری معاصر و تحقق پایداری محیطی نقش موثری ایفا کند. منطقه اورامان به دلیل ساختار پلکانی، انطباق با توپوگرافی، بهره گیری از مصالح بومی و راهکارهای اقلیمی یکی از شاخص ترین نمونه های معماری بومی ایران به شمار می رود. با وجود این، در بسیاری از پروژه های مسکن معاصر در اقلیم های سرد و کوهستانی این ظرفیت ها نادیده گرفته شده و الگوهای طراحی غالب ارتباط محدودی با ویژگی های محیطی و فرهنگی دارند. هدف این پژوهش، بازتفسیر اصول معماری بومی اورامان بر پایه دیدگاه های آموس راپاپورت و کنت فرامپتون و تدوین چارچوبی برای طراحی مسکن معاصر در اقلیم سرد و کوهستانی است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی-تحلیلی است و با راهبرد مطالعه موردی چندگانه انجام شده است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد و تحلیل نمونه های منتخب معماری اورامان گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی بررسی شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اصولی همچون انطباق با توپوگرافی، سازمان فضایی سلسله مراتبی، بهره گیری از مصالح بومی، جهت گیری مناسب نسبت به تابش خورشید، تراکم کالبدی، انعطاف پذیری فضایی و پیوند میان فضاهای خصوصی و عمومی مهم ترین مولفه های قابل انتقال به معماری معاصر هستند. در نهایت چارچوبی طراحی ارائه می شود که ضمن حفظ هویت مکانی و بهره گیری از دانش بومی قابلیت انطباق با نیازهای عملکردی، فناوری های نوین و الزامات پایداری را دارد. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای طراحی مسکن معاصر در اقلیم های سرد و کوهستانی و توسعه رویکردهای مبتنی بر منطقه گرایی انتقادی در معماری ایران باشد.

کلیدواژه ها:

معماری بومی ، اورامان ، مسکن معاصر ، اقلیم سرد و کوهستانی ، منطقه گرایی انتقادی ، چارچوب طراحی