چگونه توانستیم با اجرای یک برنامه عملیاتی چندمرحله ای (از شناسایی تا تثبیت)، چالش های جذب و ماندگاری دانش آموزان بازمانده از تحصیل را مرتفع نمایم؟

این اقدام پژوهی با هدف بررسی و بهبود فرایند جذب و ماندگاری دانش آموزان بازمانده از تحصیل در دبیرستان دخترانه نمونه دولتی حاج محمد ملایری انجام شد. مسئله اصلی پژوهش از آنجا شکل گرفت که در برخی مقاطع، تعدادی از دانش آموزان به دلایل مختلف فردی، خانوادگی، آموزشی و روانی از حضور مستمر در مدرسه فاصله می گرفتند یا در معرض ترک تحصیل قرار می گرفتند. این وضعیت، ضمن آن که بر عملکرد تحصیلی و انگیزه فردی آنان اثر منفی می گذاشت، می توانست زمینه ساز تضعیف عدالت آموزشی و کاهش بهره وری نظام تربیتی مدرسه نیز باشد. ازاین رو، پژوهش حاضر با رویکردی مسئله محور، درصدد آن بود که با طراحی و اجرای یک برنامه عملیاتی چندمرحله ای، از مرحله شناسایی تا تثبیت، موانع جذب و ماندگاری این گروه از دانش آموزان را برطرف سازد.در این پژوهش، ابتدا وضعیت موجود از طریق مشاهده مستقیم، بررسی پرونده های آموزشی و انضباطی، گفت وگو با دبیران، مصاحبه با دانش آموزان و ارتباط با اولیا مورد شناسایی قرار گرفت. شواهد اولیه نشان داد که عواملی مانند ضعف ارتباط خانه و مدرسه، افت انگیزه تحصیلی، اضطراب، مشکلات خانوادگی، احساس ناتوانی در یادگیری، غیبت های مکرر و نبود پیگیری منسجم، در بازماندگی یا گسست تحصیلی برخی دانش آموزان نقش داشته اند. بر اساس این یافته ها، برنامه ای عملیاتی در چند گام طراحی شد که شامل شناسایی دقیق دانش آموزان در معرض خطر، برقراری ارتباط فعال و اعتمادساز با خانواده ها، ارائه حمایت های آموزشی و عاطفی، تقویت حس تعلق به مدرسه، و پیگیری مستمر تا مرحله تثبیت حضور دانش آموز بود. اجرای این برنامه با مشارکت معاون آموزشی، دبیران، مشاور و اولیا انجام گرفت.نتایج به دست آمده نشان داد که این مداخله نظام مند، موجب افزایش تعامل خانواده ها با مدرسه، کاهش غیبت های غیرموجه، افزایش بازگشت برخی دانش آموزان به چرخه آموزش، بهبود انگیزه و اعتمادبه نفس آنان، و تقویت ماندگاری در محیط مدرسه شد. همچنین روشن شد که در مواجهه با بازماندگی از تحصیل، اقدامات مقطعی و صرفا اداری کارآمد نیست، بلکه باید بر پایه شناخت دقیق مسئله، ارتباط انسانی، حمایت چندبعدی و پیگیری مستمر عمل کرد. این اقدام پژوهی نشان داد که معاون آموزشی می تواند با برنامه ریزی هدفمند و اجرای تدابیر چندمرحله ای، نقش موثری در بازگرداندن و تثبیت دانش آموزان در مدرسه ایفا کند.