بررسی نقش آموزگار ابتدایی در شکل گیری سواد آینده نگرانه دانش آموزان برای مواجهه با تغییرات جامعه

تحولات شتابان اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و فناورانه، نظام های آموزشی را با این ضرورت مواجه ساخته است که دانش آموزان را صرفا برای شرایط موجود آماده نکنند، بلکه توانایی آنان را برای درک، پیش بینی و مواجهه سازنده با آینده نیز پرورش دهند. در چنین شرایطی، مفهوم سواد آینده نگرانه به عنوان یکی از ابعاد نوین یادگیری، بر توانایی فرد در تصور آینده های گوناگون، تشخیص فرصت ها و تهدیدهای پیش رو، تحلیل تغییرات و اتخاذ تصمیم های مسئولانه در موقعیت های نامطمئن تاکید دارد. در این میان، معلم نقشی فراتر از انتقال دهنده محتوای درسی پیدا می کند و به عنوان تسهیل کننده تفکر آینده محور، زمینه ساز شکل گیری نگرش ها، مهارت ها و شایستگی هایی می شود که دانش آموز برای زندگی در جامعه متغیر به آن نیاز دارد. مقاله حاضر با هدف بررسی نقش آموزگار ابتدایی در شکل گیری سواد آینده نگرانه دانش آموزان برای مواجهه با تغییرات جامعه، ابعاد مختلف این نقش را مورد توجه قرار می دهد. بر اساس مباحث نظری، معلم از طریق تقویت تفکر انتقادی، پرسشگری، حل مسئله، پیش بینی پیامدها، پذیرش عدم قطعیت، گفت وگو درباره آینده های ممکن و پیوند دادن یادگیری مدرسه ای با مسائل واقعی جامعه، می تواند ظرفیت آینده نگری دانش آموزان را توسعه دهد. همچنین، استفاده از روش های تدریس مسئله محور، یادگیری پروژه ای، سناریونویسی، بحث و گفت وگوی گروهی و فعالیت های میان رشته ای، فرصت مناسبی برای تجربه تفکر درباره آینده فراهم می کند. یافته های نظری این بررسی نشان می دهد که شکل گیری سواد آینده نگرانه دانش آموزان نیازمند تغییر در نگاه به نقش معلم، محتوای آموزشی و شیوه های یاددهی یادگیری است. معلم آینده نگر، دانش آموز را برای حفظ وضع موجود تربیت نمی کند، بلکه او را برای مواجهه آگاهانه، انعطاف پذیر و مسئولانه با آینده های متنوع آماده می سازد. از این منظر، توسعه سواد آینده نگرانه می تواند یکی از مولفه های مهم تحول مدرسه و افزایش آمادگی نسل جدید برای مواجهه با تغییرات پیچیده جامعه باشد.