تحلیل نقش قوانین و مقررات شهری در بهبود مدیریت ساخت وسازهای غیرمجاز در شهرداری تبریز

ساخت وسازهای غیرمجاز یکی از چالش های مدیریت است که ایمنی بنا، کیفیت محیط، عدالت فضایی و تحقق طرح های توسعه را تهدید می کند. در کلان شهر تبریز، تنوع بافت های تاریخی، فرسوده، حاشیه ای و جدید، همراه با فشار بازار زمین و مسکن، ضرورت کارآمدی قوانین و سازوکارهای کنترل ساختمان را افزایش داده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش قوانین و مقررات شهری در بهبود مدیریت ساخت وسازهای غیرمجاز در شهرداری تبریز انجام شده است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی قوانین، مصوبات، رویه قضایی و پژوهش های واقعی سال های اخیر است. چارچوب تحلیل، زنجیره پیشگیری پیش از ساخت، نظارت حین اجرا، رسیدگی به تخلف و اجرای رای را دربر می گیرد. یافته ها نشان می دهد ماده ۱۰۰ قانون شهرداری، طرح جامع و تفصیلی، قانون نظام مهندسی و مقررات ملی ساختمان ظرفیت حقوقی لازم برای الزام به پروانه، توقف عملیات خلاف و رسیدگی تخصصی را فراهم می کنند؛ بااین حال، قدمت و ابهام برخی احکام، غلبه جریمه بر اعاده نظم شهرسازی، ضعف هماهنگی میان شهرداری و ناظران، طولانی شدن فرایند رسیدگی، دشواری اجرای آرای قلع و وابستگی مالی به جرایم، بازدارندگی نظام موجود را کاهش می دهد. مطالعات تبریز نیز ارتباط تخلف با افت سیمای شهری و تفاوت مکانی وقوع آن را تایید کرده اند. نتیجه پژوهش آن است که اثربخشی قانون به کیفیت اجرا، داده و پاسخ گویی نهادی وابسته است. یکپارچه سازی پرونده الکترونیکی ملک، کنترل حقوقی پیش از صدور پروانه، بازرسی ریسک محور، ثبت برخط گزارش ناظر، تفکیک درآمد جرایم از بودجه جاری، صدور آرای مستدل و زمان بندی اجرای آنها می تواند مدیریت تخلفات را از واکنش پسینی به پیشگیری تبدیل کند.