بررسی رابطه میان بار کاری دیجیتال، فرسودگی شغلی و ماندگاری معلمان در عصر آموزش ترکیبی

گسترش فناوری های دیجیتال و حرکت نظام های آموزشی به سوی الگوهای آموزش ترکیبی، ماهیت حرفه معلمی را به طور چشمگیری دگرگون کرده است. در این شرایط، معلمان علاوه بر وظایف سنتی تدریس، طراحی آموزشی، ارزشیابی و مدیریت کلاس، با مجموعه ای از مسئولیت های دیجیتال شامل تولید و به روزرسانی محتوای الکترونیکی، مدیریت سامانه های یادگیری، برقراری ارتباط مستمر با دانش آموزان و والدین از طریق بسترهای دیجیتال، ثبت و تحلیل داده های آموزشی و یادگیری ابزارها و فناوری های جدید مواجه هستند. این تغییرات، اگرچه ظرفیت های مهمی برای افزایش انعطاف پذیری، شخصی سازی یادگیری و ارتقای کیفیت آموزش ایجاد کرده اند، در صورت فقدان حمایت سازمانی و مهارت های لازم می توانند به افزایش بار کاری ادراک شده و فشار روانی معلمان منجر شوند. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان بار کاری دیجیتال، فرسودگی شغلی و ماندگاری معلمان در عصر آموزش ترکیبی انجام شده است. چارچوب نظری پژوهش بر مبنای مدل تقاضاها منابع شغلی استوار است که بر اساس آن، افزایش تقاضاهای شغلی، در صورت نبود منابع کافی، می تواند فرایند فرسایشی و در نهایت فرسودگی شغلی را تشدید کند؛ در مقابل، منابع شغلی مانند حمایت مدیران، فرصت های یادگیری حرفه ای، خودکارآمدی دیجیتال، استقلال حرفه ای و همکاری همکاران می توانند از آثار منفی تقاضاهای شغلی بکاهند (دمروتی و همکاران، ۲۰۰۱؛ باکر و دمروتی، ۲۰۰۷). شواهد پژوهشی نشان می دهد که استفاده گسترده از فناوری های آموزشی زمانی به یک عامل فشارزا تبدیل می شود که با افزایش پیچیدگی وظایف، ارتباطات کاری، الزامات اداری و نیاز به پاسخگویی دائمی همراه شود. در چنین شرایطی، فرسودگی شغلی می تواند رضایت شغلی، تعهد سازمانی و تمایل معلم به ادامه حرفه را کاهش دهد. یافته های مطالعات بین المللی نیز نشان می دهد که تقاضاهای شغلی و شرایط کاری نامناسب با کاهش بهزیستی معلمان و افزایش تمایل به ترک حرفه ارتباط دارند (هاکانن، باکر و شوفلی، ۲۰۰۶؛ OECD, ۲۰۲۵). بنابراین، توجه به بار کاری دیجیتال صرفا از منظر میزان استفاده از فناوری کافی نیست و باید کیفیت، پیچیدگی، زمان بر بودن و فشار روانی ناشی از فعالیت های دیجیتال نیز مورد توجه قرار گیرد. بر این اساس، کاهش بار کاری غیرضروری، تقویت شایستگی های دیجیتال، ایجاد حمایت فنی و سازمانی و بازطراحی وظایف حرفه ای می تواند در کاهش فرسودگی شغلی و افزایش ماندگاری معلمان نقش موثری داشته باشد.