بازاندیشی در آموزش مطالعات اجتماعی در عصر دیجیتال؛ نقش یادگیری مشارکتی در تقویت تفکر انتقادی و مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان

تحولات اجتماعی و فناوری های نوین، ضرورت بازنگری در شیوه های آموزش مطالعات اجتماعی و توجه بیشتر به پرورش شایستگی های شناختی و اجتماعی دانش آموزان را افزایش داده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش یادگیری مشارکتی در تقویت تفکر انتقادی و مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان در فرایند آموزش مطالعات اجتماعی است. پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از روش مطالعه اسنادی و کتابخانه ای انجام شده است. برای این منظور، مبانی نظری و پژوهش های مرتبط با یادگیری مشارکتی، تفکر انتقادی، مسئولیت پذیری اجتماعی و آموزش مطالعات اجتماعی بررسی و تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که یادگیری مشارکتی می تواند با افزایش تعامل میان دانش آموزان، ایجاد فرصت برای گفت وگو و تبادل دیدگاه، تقویت مهارت استدلال و تحلیل و فراهم کردن زمینه برای پذیرش مسئولیت فردی و گروهی، نقش موثری در رشد تفکر انتقادی و مسئولیت پذیری اجتماعی داشته باشد. همچنین مشخص شد که درس مطالعات اجتماعی به دلیل ارتباط مستقیم با مسائل اجتماعی، فرهنگی و شهروندی، ظرفیت مناسبی برای اجرای فعالیت های مشارکتی و مسئله محور دارد. بر اساس نتایج، استفاده هدفمند از یادگیری مشارکتی می تواند کلاس مطالعات اجتماعی را از محیطی صرفا برای انتقال محتوا به فضایی برای تمرین تفکر، گفت وگو، همکاری و مسئولیت پذیری تبدیل کند. بنابراین، بازاندیشی در نقش دبیر و حرکت به سوی روش های فعال یاددهی یادگیری می تواند گامی موثر در جهت تربیت دانش آموزانی آگاه، تحلیل گر، مشارکت جو و مسئول در برابر جامعه باشد.