عوامل انسانی موثر بر وقوع آتش سوزی جنگل های ایران

بشر از دیرباز با مسائل مربوط به تغییر و تحول در محیط زیست و اکوسیستم ها در ارتباط بوده است . رشد جمعیت، انقلاب صنعتی و مخاطرات طبیعی، کشاورزی وقوع تغییرات پیش بینی نشده طبیعی مانند خشکسالی، سیل، طوفان، تندباد، زلزله، زمین لغزش، آتش فشان ، آتش سوزی جنگل ها ، پدیده های عمده ای هستند که توجه انسان را به برنامه ریزی و مدیریت عوامل محیطی جلب می کند. آتش سوزی جنگل ها واقعه ای تنش زا و همه جانبه می باشد که هرساله در میلیون ها هکتار از جنگل های سرتاسر دنیا بر اثر عوامل طبیعی و انسانی به وقوع می پیوندد و بر روی عملکرد اکوسیستم و جنگل تاثیر می گذارد ، همچنین سبب فرسایش خاک و تغییر چرخه کربن و پوشش و اراضی می گردد. آتش سوزی علاوه بر عوامل فوق سبب تغییر در رسوبات جریانات و سیلاب گشته و با ایجاد یک سری تغییرات بیولوژیکی، برساختار عملکرد اکوسیستم آبی تاثیر می گذارد . در اثر آتش سوزی ، میکروارگانیسم های موجود در خاک از بین رفته و ترکیب جنگل تغییر می کند، بطوری که بسیاری از گونه های مرغوب از بین می رود و گونه های نامرغوب جایگزین آن می شود. خاک ، حالت دانه ای خود را از دست می دهد و اکوسیستم شکننده تر می شود. این پدیده از نظر خساراتی که به بار می آورد در مناطق مختلف اهمیت متفاوتی دارد، زیرا شدت آن تابع شرایط محلی است که آتش سوزی در آن روی می دهد. ( خالقی , ۱۳۹۴ (آتش سوزی های جنگلی علاوه بر وارد کردن خسارات شدید به درختان هم چنین می توانند به میزان زیادی بر آب و هوا اثر بگذارند. این آتش سوزی ها می توانند بر میزان گازهای گلخانه ای افزوده و بدین ترتیب مشکل آلودگی و گرمایش جهانی را وخیم تر سازند. آتش سوزی جنگل ها و مراتع نه فقط از دیدگاه محیط زیست، بلکه از نقطه نظر اقتصادی و اجتماعی و امنیتی یکی از اصلی ترین موضوعات و نگرانی ها می باشد.سرانه جنگل های ایران حدود یک چهارم مقدار جهانی و اما روند تخریب و وقوع آتش سوزی در جنگل های کشورمان بسیار سریع بوده است . از این رو شناخت عوامل موثر بر آتش سوزی جنگل های ایران و تعیین راهبردهای موثر به منظور مقابله با آتش سوزی ضروری است . (دلیر و همکاران ,۱۴۰۰)