چالش ها و تاب آوری های تغییر اقلیم با نگاهی بر ژئوپلیتیک نظامی

تغییرات اقلیمی در دهه های اخیر از یک مسئله صرفا زیست محیطی فراتر رفته و به یکی از مولفه های مهم در تحلیل های امنیتی، ژئوپولیتیکی و حتی نظامی در سطح جهانی تبدیل شده است. افزایش دما، تشدید خشکسالی، کاهش منابع آب، مهاجرت های اقلیمی و رقابت بر سر منابع حیاتی، در بسیاری از مناطق جهان از جمله خاورمیانه، آفریقا، قطب شمال و جنوب آسیا، زمینه ساز تنش های سیاسی و بازتعریف راهبردهای دفاعی کشورها شده است. در این میان، ایران نیز به دلیل موقعیت ژئوپولیتیکی ویژه، اقلیم خشک و نیمه خشک، وابستگی برخی مناطق به منابع محدود آبی، و قرارگیری در یکی از حساسترین مناطق ژئو استراتژیک جهان، به طور مستقیم با پیامدهای امنیتی و راهبردی تغییرات اقلیمی مواجه است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی، ضمن بررسی نمونه های جهانی از پیوند میان تغییر اقلیم و ژئوپولیتیک نظامی، تلاش میکند ابعاد این مسئله را در ایران نیز واکاوی کند. نتایج نشان می دهد که تغییرات اقلیمی می تواند به تشدید آسیب پذیری های داخلی و منطقه ای منجر شود، اما همزمان با تقویت تاب آوری ملی، توسعه دیپلماسی محیط زیستی، مدیریت راهبردی منابع و بازنگری در سیاست های امنیتی، میتوان این تهدید را به فرصتی برای افزایش ثبات و همکاری منطقه ای تبدیل کرد .